Boek 1 Artikel 97 (1:97 BW)

Binnen een gemeenschap van goederen moet duidelijk zijn wie waarover mag beslissen. De hoofdregel is tweeledig. Een goed dat op naam van een echtgenoot staat, of dat hij heeft verkregen uit een nalatenschap of door een gift, staat onder zijn bestuur. Voor alle overige gemeenschapsgoederen is ieder van de echtgenoten zelfstandig bevoegd.

Wat dat betekent in het dagelijks leven

De bankrekening op naam van één echtgenoot bestuurt die echtgenoot, ook al valt het saldo in de gemeenschap. Het huis op haar naam en aandelen op naam volgen dezelfde regel: bij zulke goederen wijst de tenaamstelling aan wie bestuursbevoegd is. Gerechtigd blijven zij allebei, want het goed valt gewoon in de gemeenschap. Wat niet op naam staat en niet door erfopvolging of gift is verkregen, zoals de inboedel of de dagelijkse boodschappen, valt onder de restregel en kan door ieder van beiden worden bestuurd. Daarnaast geldt de algemene regel uit Boek 3 dat handelingen die tot behoud van een gemeenschappelijk goed strekken door ieder afzonderlijk kunnen worden verricht.

Een goed dat een echtgenoot uit een erfenis of door een gift krijgt en dat in de gemeenschap valt, bestuurt hij dus alleen, ook als het niet op zijn naam staat. Voor de tenaamstelling zelf gelden de gewone regels van het goederenrecht.

Deze bestuursregeling staat los van de toestemmingsregels. Ook wie bestuursbevoegd is, heeft voor de verkoop van de echtelijke woning of voor een borgstelling de toestemming van de ander nodig; dat volgt uit artikel 1:88 BW en gaat vóór.

Goederen die bij een onderneming horen

Is een gemeenschapsgoed met toestemming van de besturende echtgenoot dienstbaar gemaakt aan het beroep of bedrijf van de ander, dan verschuift het bestuur. Voor handelingen die bij de normale uitoefening van dat beroep of bedrijf horen, bestuurt de ondernemende echtgenoot dat goed alleen. Voor alles daarbuiten besturen zij het samen. Zo kan een bedrijfspand of een voorraad gereedschap dat in de gemeenschap valt, gewoon in de onderneming worden gebruikt.

• De toestemming geldt lang: zij loopt voor de hele duur van het beroep of bedrijf, tenzij de echtgenoten iets anders afspreken.

- Terugdraaien kan: de rechtbank kan die dienstbaarheid op verzoek van een echtgenoot altijd beëindigen wegens gegronde redenen.

Als u er samen niet uitkomt

Geschillen over het bestuur van gemeenschapsgoederen kunnen aan de rechtbank worden voorgelegd, op verzoek van beiden of van één van hen. Dat kan tijdens het huwelijk, zonder dat er een scheiding hoeft te spelen. Vaak gaat het dan over de vraag of een goed verkocht mag worden of over het beheer van een gezamenlijk vermogen.

In de praktijk

Een vrouw begint een kleermakerij aan huis en gebruikt daarvoor de industriële naaimachine en de stoffenvoorraad die in de gemeenschap vallen. Die goederen staan niet op naam en vallen dus onder het bestuur van ieder van beiden; haar man stemt in met het gebruik in haar bedrijf. Vanaf dat moment beslist zij over alles wat bij de normale uitoefening van haar kleermakerij hoort, zoals het verwerken van de stoffen. Wil zij de machine verkopen buiten die normale bedrijfsvoering om, dan moeten zij dat samen doen.

Een korte schriftelijke vastlegging van waarvoor de toestemming geldt, maakt later eenvoudiger aan te tonen waar de grens ligt, ook als het bedrijf stroef gaat lopen.