- Erfgenamen en legatarissen van degene ten aanzien van wie de vermissing is vastgesteld, zijn verplicht alvorens zij de goederen van de nalatenschap in bezit nemen, ten genoegen van de kantonrechter zekerheid te stellen voor hetgeen zij aan degene wiens vermissing is vastgesteld, mocht deze terugkeren, of aan erfgenamen of legatarissen die een beter recht mochten hebben, moeten afdragen.
- De erfgenamen zijn verplicht na de inbezitneming een behoorlijke boedelbeschrijving op te maken.
- Registergoederen mogen niet vervreemd of bezwaard worden, tenzij om gewichtige redenen en met verlof van de kantonrechter. Kunnen zij bij een boedelscheiding niet zonder verkoop worden verdeeld, dan worden zij onder bewind van een derde gesteld, die de inkomsten van die goederen overeenkomstig hetgeen dienaangaande bij de verdeling is vastgesteld zal uitkeren.
- De verdeling geschiedt bij authentieke akte, waaruit tevens moet blijken wat aan legatarissen of andere gerechtigden is uitgekeerd.
- De goederen der nalatenschap mogen niet worden verkwist en daaruit mogen niet bovenmatige giften worden gedaan.
- Erfgenamen en legatarissen zijn verplicht desgevraagd aan de kantonrechter de nodige inlichtingen te geven.
- De in dit artikel genoemde verplichtingen vervallen op het door de kantonrechter bepaalde tijdstip, en uiterlijk na verloop van vijf jaren na de dag waarop de akte van overlijden overeenkomstig artikel 417 is opgemaakt. De rechtbank die de beschikking, houdende vaststelling van vermissing geeft kan, gelet op de omstandigheden van het geval, daarbij tevens bepalen dat een of meer der in dit artikel genoemde verplichtingen niet zullen bestaan.
Boek 1 Artikel 418 (1:418 BW)
Verplichtingen van erfgenamen en legatarissen van een vermiste
Wettekst
Toelichting
Wie erft van iemand van wie de vermissing is vastgesteld, erft onder een voorbehoud: de vermiste kan terugkomen, of er kan iemand opduiken met een beter recht. Daarom mogen de erfgenamen en legatarissen de goederen wel in bezit nemen, maar niet zonder waarborgen. Dit artikel somt die waarborgen op en zet er een einddatum onder.
Wat er vooraf moet gebeuren
Voordat de goederen in bezit worden genomen, moet zekerheid worden gesteld ten genoegen van de kantonrechter. Die zekerheid dekt wat straks moet worden afgedragen als de vermiste terugkeert of als blijkt dat anderen meer recht hebben. De kantonrechter bepaalt of de aangeboden zekerheid voldoende is; hij is in deze titel de toezichthouder op het beheer, terwijl de rechtbank over de vermissing zelf gaat.
Na de inbezitneming moeten de erfgenamen een behoorlijke boedelbeschrijving opmaken: een overzicht van wat er is, met waarden. Dat overzicht is het ijkpunt voor een eventuele latere afrekening.
Beperkingen tijdens die periode
- Registergoederen. Een woning, een stuk grond of een ander registergoed mag niet worden verkocht of bezwaard, tenzij daar gewichtige redenen voor zijn en de kantonrechter verlof geeft. Kan zo'n goed bij een verdeling niet zonder verkoop worden verdeeld, dan komt het onder bewind van een derde, die de inkomsten uitkeert zoals bij de verdeling is afgesproken.
- De verdeling. Verdelen gebeurt bij authentieke akte, dus bij de notaris, en uit die akte moet ook blijken wat legatarissen en andere gerechtigden hebben gekregen.
- Zorgvuldig omgaan met het vermogen. De goederen mogen niet worden verkwist en er mogen geen bovenmatige giften uit worden gedaan. Wat er is, moet er in redelijke mate blijven.
- Inlichtingen. Vraagt de kantonrechter iets, dan zijn erfgenamen en legatarissen verplicht te antwoorden.
Hoe lang het duurt
De verplichtingen vervallen op het tijdstip dat de kantonrechter bepaalt, en in elk geval uiterlijk vijf jaar na de dag waarop de akte van overlijden op grond van artikel 1:417 BW is opgemaakt. Daarnaast kan de rechtbank die de vermissing vaststelt meteen bepalen dat een of meer van deze verplichtingen niet gelden, bijvoorbeeld als terugkeer redelijkerwijs is uitgesloten of als de nalatenschap zo klein is dat zekerheid stellen zinloos zou zijn.
Een voorbeeld. Twee kinderen erven na de vaststelling van de vermissing van hun vader een woning en een spaarrekening. Zij stellen zekerheid door het spaargeld op een geblokkeerde rekening te laten staan, maken een boedelbeschrijving en wonen zelf in het huis. Willen zij dat huis binnen die periode verkopen, dan hebben zij daarvoor verlof van de kantonrechter nodig.
In de praktijk
Leg vanaf dag één vast wat u aantreft en wat u uitgeeft; die administratie is uw bescherming als er later wordt afgerekend. Bespreek met de notaris of de kantonrechter welke vorm van zekerheid haalbaar is, want dat kan van een bankgarantie tot een blokkering van tegoeden lopen. Komt u er niet uit welke handelingen wel en niet mogen, vraag het dan aan de kantonrechter voordat u handelt; achteraf herstellen is duurder dan vooraf verlof vragen. Artikel 1:420 BW laat zien wat er gebeurt als deze verplichtingen niet worden nageleefd: dan kan er een bewindvoerder over de verkregen goederen komen.