Boek 1 Artikel 427 (1:427 BW)

Een verklaring dat iemand is overleden moet uiteindelijk in het overlijdensregister terechtkomen, en zo'n akte kan alleen worden opgemaakt als de rechterlijke beslissing bepaalde gegevens bevat. Dit artikel schrijft voor wat er in die beschikking moet staan.

Dag en uur

De beschikking noemt de dag van het overlijden en, als dat mogelijk is, het uur. Is de dag niet bekend, dan stelt de rechtbank die zelf vast en vermeldt zij die in de beschikking. Zij houdt daarbij rekening met alle bewijzen en aanwijzingen over de omstandigheden waaronder en het tijdstip waarop het overlijden moet hebben plaatsgevonden.

Dat is geen formaliteit. De datum bepaalt wanneer de nalatenschap openvalt en wie daarbij nog in leven was, wanneer een huwelijk of geregistreerd partnerschap eindigde, per wanneer een verzekeraar moet uitkeren en tot wanneer een uitkering of pensioen liep. Bij een ramp kan één dag verschil bepalen of twee mensen elkaar hebben overleefd, en dus wie van wie erft.

De persoonsgegevens

Daarnaast vermeldt de beschikking de gegevens die een akte van de burgerlijke stand nodig heeft: de geslachtsnaam en de voornamen, het geslacht, zo mogelijk de plaats van overlijden, de woonplaats van de overledene, de plaats en de dag van geboorte, en de namen en voornamen van degene of degenen met wie de overledene gehuwd is geweest of een geregistreerd partnerschap is aangegaan.

De wet gebruikt hier nog het oude woord kunne voor het geslacht; bedoeld is de geslachtsvermelding zoals die in de registers wordt bijgehouden.

Waarom die opsomming zo precies is

De ambtenaar van de burgerlijke stand toetst de beslissing niet inhoudelijk. Hij zet om wat de rechter heeft beslist in een akte, en daarvoor moet de beschikking in elk geval de geslachtsnaam, de voornamen en het geslacht noemen; zonder die gegevens kan de akte niet worden opgemaakt. De overige gegevens, zoals de plaats van overlijden en de plaats en dag van geboorte, worden alleen vermeld voor zover zij bekend zijn, zodat een beschikking waarin ze ontbreken toch kan worden ingeschreven. Daarom vraagt artikel 1:426 BW ook al om deze gegevens bij het verzoekschrift aan te leveren.

Een voorbeeld. Een vrouw verdwijnt bij een veerbootramp. Uit de passagierslijst, camerabeelden en de tijden van de reddingsoperatie leidt de rechtbank af dat zij in de vroege ochtend van een bepaalde dag moet zijn overleden. In de beschikking staat die dag, met het uur bij benadering, naast haar naam, geboortegegevens, woonplaats en de naam van haar echtgenoot. Daarmee kan de gemeente een akte opmaken.

In de praktijk

Lever bij het verzoek een kopie van een geldig identiteitsbewijs, een uittreksel uit de basisregistratie personen en, als die er is, een huwelijks- of partnerschapsakte aan; dat scheelt vertraging. Kunt u het tijdstip niet aantonen, geef dan wel alles wat de omstandigheden vastlegt, zoals rapporten van hulpdiensten en verklaringen van getuigen. Controleer de beschikking na ontvangst regel voor regel op namen en data: een fout die nu in de akte belandt, kost later een aparte procedure om te laten verbeteren.