Boek 1 Artikel 87 (1:87 BW)

Vergoedingsrechten tussen echtgenoten

Indien een echtgenoot ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot een goed dat tot zijn eigen vermogen zal behoren, verkrijgt of indien ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot een schuld ter zake van een tot zijn eigen vermogen behorend goed wordt voldaan of afgelost, ontstaat voor de eerstgenoemde echtgenoot een plicht tot vergoeding.
De vergoeding beloopt een gedeelte van de waarde van het goed op het tijdstip waarop de vergoeding wordt voldaan. Dit gedeelte: a. is in het geval van een verkrijging ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot evenredig aan het uit diens vermogen afkomstige aandeel in de tegenprestatie voor het goed; b. komt in het geval van een voldoening of aflossing ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot overeen met de verhouding tussen het uit diens vermogen voldane of afgeloste bedrag ten opzichte van de waarde van het goed op het tijdstip van die voldoening of aflossing.
Ten aanzien van de vergoeding gelden voorts de volgende regels: a. tenzij de echtgenoot het vermogen van de andere echtgenoot met diens toestemming heeft aangewend op de wijze als bedoeld in het eerste lid, beloopt de vergoeding ten minste het nominale bedrag dat ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot is gekomen; b. ter zake van goederen die naar hun aard bestemd zijn om te worden verbruikt, beloopt de vergoeding steeds het nominale bedrag dat ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot is gekomen; c. ter zake van goederen die inmiddels zijn vervreemd zonder dat daarvoor andere goederen in de plaats zijn gekomen, wordt in plaats van de waarde, bedoeld in de aanhef van het tweede lid, uitgegaan van de waarde ten tijde van de vervreemding. Met een vervreemding wordt gelijkgesteld het onherroepelijk worden van een begunstiging bij een sommenverzekering of een andere begunstiging bij een beding ten behoeve van een derde.
Echtgenoten kunnen bij overeenkomst afwijken van het eerste lid tot en met het derde lid. Geen vergoeding is verschuldigd voor zover door de verkrijging, voldoening of aflossing ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot wordt voldaan aan een op die echtgenoot rustende verbintenis.
Kan de vergoeding overeenkomstig het eerste tot en met het vierde lid niet nauwkeurig worden vastgesteld, dan wordt zij geschat.

Toelichting

Dit artikel regelt wat er gebeurt als het vermogen van de ene echtgenoot wordt gebruikt voor een goed van de andere. Koopt een echtgenoot iets voor zichzelf met geld van zijn partner, of wordt met dat geld een schuld op zo'n eigen goed afbetaald, dan ontstaat een plicht tot vergoeding. De vraag is dan niet óf er iets terug moet, maar hoeveel.

Meedelen in de waarde

De vergoeding is in beginsel geen kaal bedrag maar een aandeel in de waarde van het goed op het moment dat er wordt afgerekend. Bij een verkrijging met geld van de ander is dat aandeel even groot als het deel van de tegenprestatie dat uit diens vermogen kwam (lid 2, onder a): wie een deel van de koopsom heeft betaald, krijgt datzelfde deel van de waarde terug.

Voor het geval van een voldoening of aflossing ten laste van het vermogen van de andere echtgenoot bepaalt lid 2, onder b, dat het gedeelte overeenkomt met de verhouding tussen het voldane of afgeloste bedrag en de waarde van het goed op het tijdstip van die voldoening of aflossing.

Dat kan twee kanten op werken. Stijgt het goed in waarde, dan stijgt de vergoeding mee. Daalt de waarde, dan daalt zij mee.

De ondergrens: het nominale bedrag

Er is een belangrijke uitzondering. Heeft de echtgenoot het geld van de ander gebruikt zónder diens toestemming, dan bedraagt de vergoeding ten minste het bedrag dat destijds uit dat vermogen is gehaald. Een waardedaling komt dan niet voor rekening van degene wiens geld is gebruikt. Met toestemming geldt die bodem niet en deelt de investeerder gewoon in het verlies.

Verbruiksgoederen: bij zaken die naar hun aard bestemd zijn om te worden verbruikt, zoals voedsel of brandstof, is de vergoeding altijd het nominale bedrag dat eraan is besteed.

- Verkochte goederen: is het goed intussen vervreemd zonder dat er iets voor in de plaats kwam, dan telt de waarde op het moment van die vervreemding. Het onherroepelijk worden van een begunstiging bij een sommenverzekering of bij een ander derdenbeding wordt daarmee gelijkgesteld. Wie bijvoorbeeld met geld van de ander de premies betaalt van een levensverzekering waarbij een kind onherroepelijk begunstigde is, krijgt te maken met de waarde op dat moment.

Zelf afspraken maken

Echtgenoten kunnen van deze regels afwijken bij overeenkomst, bijvoorbeeld in huwelijkse voorwaarden. Zij kunnen afspreken dat alleen het nominale bedrag wordt vergoed, of juist dat er niets wordt verrekend. Daarnaast bepaalt het vierde lid dat geen vergoeding verschuldigd is voor zover de echtgenoot uit wiens vermogen is betaald, daarmee een verbintenis nakomt die op hemzelf rustte. Wie met zijn geld voldoet aan wat hij toch al aan de ander verschuldigd was, kan dat bedrag niet later alsnog terugvragen.

Als de som niet rond te krijgen is

Vaak zijn de bedragen van jaren geleden niet meer precies te achterhalen. Kan de vergoeding niet nauwkeurig worden vastgesteld, dan wordt zij geschat.

In de praktijk

Bankafschriften, nota's en aktes van investeringen in het vermogen van de partner maken het mogelijk de vergoeding later te berekenen; ontbreken zij, dan blijft alleen een schatting over.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst