Boek 1 Artikel 253t (1:253t BW)

Als het gezag over een kind bij één ouder ligt, kan die ouder samen met een ander verzoeken hen gezamenlijk met het gezag te belasten. Die ander is geen ouder van het kind, maar staat er wel in een nauwe persoonlijke betrekking toe: in de praktijk vaak de partner van de ouder, die het kind mee opvoedt. De rechtbank beslist; het verzoek moet van beiden samen komen.

Als er een tweede ouder is

Staat het kind ook in familierechtelijke betrekking tot een andere ouder, dan gelden twee harde eisen. De ouder en de ander moeten op de dag van het verzoek ten minste een aaneengesloten jaar direct daaraan voorafgaand samen voor het kind hebben gezorgd. En de verzoekende ouder moet op die dag ten minste drie aaneengesloten jaren alleen met het gezag belast zijn geweest. Wordt aan één van die termijnen niet voldaan, dan is het verzoek te vroeg.

Deze termijnen beschermen de positie van de andere ouder. Zij zorgen ervoor dat pas na een langere, stabiele periode een niet-ouder naast de ouder gezag krijgt.

De toets van de rechtbank

Ook als aan de termijnen is voldaan, kan het verzoek stranden. De rechtbank wijst het af wanneer zij, ook kijkend naar de positie van de andere ouder, gegronde vrees heeft dat het kind door de toewijzing tekort wordt gedaan. Die andere ouder wordt dus uitdrukkelijk in de beoordeling betrokken, ook al is hij geen partij bij het verzoek. Verder is dit gezamenlijk gezag uitgesloten in het geval van artikel 1:253q BW, eerste lid — twee ouders met gezamenlijk gezag van wie er één onbevoegd wordt — en in dat van artikel 1:253r BW, en het staat niet open voor rechtspersonen.

Meteen ook de achternaam

Bij het verzoek kan tegelijk om wijziging van de geslachtsnaam van het kind worden gevraagd: in de naam van de ouder, in die van de ander, of in een combinatie van beide in een zelf te kiezen volgorde. Op die combinatie werkt het veertiende lid van artikel 1:5 BW door, en dat stelt een grens: heeft de ouder of de ander zelf al een naam die uit twee geslachtsnamen is opgebouwd, dan kan daaruit hooguit één naam aan het kind worden meegegeven. Het naamsverzoek wordt afgewezen als het kind twaalf jaar of ouder is en bij zijn verhoor niet instemt, als het gezagsverzoek zelf wordt afgewezen, of als het belang van het kind zich ertegen verzet.

Wat het gezag oplevert

Wordt het verzoek toegewezen, dan beslist de ander mee over school, behandeling en verblijf, en kan hij het kind vertegenwoordigen. Hij wordt daardoor geen ouder van het kind. Wel ontstaat er een onderhoudsplicht: artikel 1:253w BW regelt dat de ander verplicht is levensonderhoud te verstrekken, ook nog een tijd nadat het gezamenlijk gezag is geëindigd.

Een voorbeeld. Een moeder heeft al vier jaar alleen het gezag over haar dochter en woont ruim twee jaar samen met haar partner, die het kind mee opvoedt. Zij dienen samen een verzoek in. Aan de termijnen is voldaan; als er geen gegronde vrees bestaat voor verwaarlozing van de belangen van het kind, ook bezien vanuit de vader, wordt het toegewezen.

In de praktijk

Reken de termijnen goed na voordat u het verzoek indient; te vroeg indienen leidt tot afwijzing. De rechtbank behandelt het verzoek en bijstand van een advocaat is daarbij verplicht. Bedenk vooraf of u ook de achternaam wilt wijzigen, want dat kan in hetzelfde verzoek en bespaart een aparte procedure. Een kind van twaalf jaar of ouder moet daar zelf mee instemmen.