Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan in familierechtelijke betrekking tot elkaar.
Boek 1 Artikel 197 (1:197 BW)
De familierechtelijke betrekking tussen kind en ouders
Wettekst
Toelichting
Deze korte bepaling is het scharnier van het hele afstammingsrecht. Zij zegt dat een kind, zijn ouders en de bloedverwanten van die ouders in familierechtelijke betrekking tot elkaar staan. Wie juridisch ouder is, is daarmee niet alleen met het kind verbonden, maar plaatst het kind ook in een familie: grootouders, ooms en tantes, neven en nichten.
Wat die betrekking oplevert
Aan het bestaan van een familierechtelijke betrekking verbinden andere bepalingen in en buiten Boek 1 tal van rechtsgevolgen. Dit artikel zelf noemt die gevolgen niet; het legt alleen vast tussen wie de betrekking bestaat.
Ouder zijn is niet hetzelfde als gezag hebben
De familierechtelijke betrekking zegt alleen wie juridisch ouder is. Of iemand ook het gezag heeft over een minderjarig kind, is een aparte vraag met een eigen regeling; een ouder kan het gezag missen en iemand zonder ouderschap kan het gezag hebben. En onderhoudsplicht is weer iets anders: die kan ook bestaan zonder gezag.
Ook niet hetzelfde als biologisch ouderschap
Juridisch ouderschap valt vaak samen met biologisch ouderschap, maar niet altijd. Een donor is doorgaans geen juridische ouder, terwijl een partner die het kind erkent of adopteert dat juist wel wordt. De wet knoopt de familierechtelijke betrekking aan de gronden die de volgende artikelen noemen: geboorte, huwelijk of geregistreerd partnerschap, erkenning, gerechtelijke vaststelling en adoptie.
Een voorbeeld. Een vrouw krijgt een kind; haar nieuwe partner erkent het kind met haar toestemming. Vanaf dat moment is de partner juridisch ouder en staat het kind ook in familierechtelijke betrekking tot diens ouders, die daarmee grootouders worden. Sinds 1 januari 2023 ontstaat bij zo'n erkenning bovendien in beginsel van rechtswege gezamenlijk gezag, tenzij de betrokkenen bij de erkenning anders verklaren of een uitzondering geldt.
In de praktijk
Wilt u weten wie juridisch ouder is, kijk dan naar de geboorteakte en naar eventuele akten van erkenning of adoptie bij de burgerlijke stand.