Boek 1 Artikel 201 (1:201 BW)

Overlijdt iemand voordat hij het vaderschap heeft kunnen aanvechten, dan hoeft die vraag niet met hem te verdwijnen. Dit artikel geeft een beperkte kring van nabestaanden de mogelijkheid om de rechtbank alsnog te verzoeken de ontkenning van het vaderschap gegrond te verklaren. Het gaat om een uitzondering met korte termijnen en een vaste volgorde van wie het mag vragen.

Als de vader of de moeder overlijdt

Sterft de vader of de moeder voordat zijn of haar termijn is verstreken, dan kan een afstammeling in de eerste graad het verzoek doen, dus een kind van de overledene. Is er geen zodanige afstammeling, dan komt een ouder van de overledene aan bod. Verder reikt de kring niet: broers, zussen, nieuwe partners of andere familieleden kunnen dit verzoek niet doen.

Als het kind overlijdt

Overlijdt het kind voordat zijn eigen termijn is verstreken, dan kan een afstammeling in de eerste graad van het kind het verzoek doen. Was het kind meerderjarig toen het overleed, dan geldt een termijn van een jaar na de dag van overlijden of na de dag waarop de verzoeker van het overlijden hoorde. Overleed het kind tijdens zijn minderjarigheid, dan loopt de termijn van een jaar vanaf het moment waarop het kind, als het had geleefd, zelf het verzoek had kunnen doen.

Steeds een jaar

In alle gevallen geldt een termijn van een jaar, maar het beginmoment verschilt. Gaat het om het overlijden van de vader of de moeder, of om een kind dat meerderjarig was, dan begint zij op de dag van het overlijden, of, als de verzoeker daar later van hoort, op de dag van die kennisneming. Overleed het kind tijdens zijn minderjarigheid, dan begint zij op het moment waarop het kind, als het had geleefd, zelf het verzoek had kunnen doen, of later, op de dag waarop de verzoeker van het overlijden hoorde. Die soepelheid is er voor familie die het contact was kwijtgeraakt, maar zij verandert niets aan de kortheid van de termijn zelf: wie hem laat verlopen, kan het vaderschap niet meer aanvechten.

Waarom dit belangrijk kan zijn

De inzet is zelden alleen gevoelsmatig. Of iemand juridisch vader is, bepaalt mee wie erft, wie onderhoudsplichtig was en hoe de familierechtelijke betrekkingen lopen. Juist rond een overlijden komen die vragen op tafel, en dan blijkt hoe smal het venster is dat de wet openhoudt.

Een voorbeeld. Een man overlijdt kort nadat hij heeft ontdekt dat hij vermoedelijk niet de biologische vader van zijn jongste kind is; hij heeft geen verzoek meer kunnen indienen. Zijn oudste kind kan de rechtbank dan binnen een jaar na het overlijden verzoeken de ontkenning gegrond te verklaren.

In de praktijk

Ga bij een overlijden na of er nog een lopende termijn was, en noteer meteen de datum waarop u van het overlijden hoorde. Het verzoek loopt via de rechtbank en dus via een advocaat. Bedenk dat een gegronde ontkenning met terugwerkende kracht gevolgen heeft voor de nalatenschap; laat u daarom ook over de erfrechtelijke kant adviseren voordat u de procedure start.