Boek 1 Artikel 72 (1:72 BW)

Dit artikel sluit een grond voor nietigverklaring juist uit. Dat een echtgenoot bij de huwelijksvoltrekking onder curatele stond, en dat het huwelijk duidelijk ongelukkig zou uitpakken voor de ander, is op zichzelf geen reden om het huwelijk aan te tasten. De rechter mag een huwelijk daar niet nietig om verklaren.

Wat curatele is

Curatele is de zwaarste beschermingsmaatregel voor een meerderjarige: wie onder curatele staat is handelingsonbekwaam en krijgt een curator die zijn belangen behartigt. De maatregel wordt uitgesproken door de kantonrechter en gaat over vermogen én persoon. Zij is iets anders dan bewind, dat alleen over goederen gaat, en dan mentorschap, dat over de verzorging en verpleging van de persoon gaat. Wie wegens gewoonte van drank- of drugsmisbruik onder curatele staat, heeft voor een huwelijk toestemming van zijn curator nodig; wordt die niet verkregen, dan kan zij op verzoek van de onder curatele gestelde door toestemming van de kantonrechter worden vervangen (artikel 1:37 BW). Wie wegens zijn lichamelijke of geestelijke toestand onder curatele staat, heeft voor een huwelijk toestemming van de kantonrechter nodig (artikel 1:38 BW).

Wat de bepaling uitsluit

De wettekst noemt twee omstandigheden in combinatie: de curatele op het moment van de voltrekking, en het klaarblijkelijke ongeluk dat het huwelijk voor de andere echtgenoot zou veroorzaken. Die combinatie is geen grond voor nietigverklaring. Een huwelijk dat eenmaal is voltrokken, kan dus niet achteraf worden aangetast met het argument dat het voor de andere echtgenoot slecht uitpakt en dat de ene echtgenoot onder curatele stond. De vraag of het huwelijk een gelukkige keuze was, speelt bij de nietigverklaring geen rol.

Wat wél blijft gelden

• De andere gronden voor nietigverklaring uit deze afdeling blijven onverkort overeind, zoals dwang en dwaling in artikel 1:71 BW en een geestelijke stoornis in artikel 1:73 BW.
• Loopt het huwelijk vast, dan is de echtscheiding de gewone weg, niet de nietigverklaring.

Een voorbeeld: een man staat onder curatele en trouwt. Familieleden vinden de verbintenis onverstandig en vrezen voor zijn vermogen. Alleen op de grond dat hij onder curatele stond en dat het huwelijk ongelukkig zou uitvallen, kunnen zij het huwelijk niet laten aantasten. Zij zullen zich moeten richten op wat de wet wél biedt: de bescherming die via de curator en de kantonrechter loopt.

In de praktijk

Zorgen over het vermogen van iemand die onder curatele staat, horen bij de kantonrechter, die toezicht houdt op de curator, en niet bij de rechtbank in de vorm van een verzoek om nietigverklaring. Gaat het om de geestestoestand op het moment van de voltrekking zelf, dan vindt u het beletsel in artikel 1:32 BW en staat in artikel 1:69 BW wie een verzoek mag doen; artikel 1:73 BW versmalt die kring zodra de stoornis voorbij is.