Boek 1 Artikel 229 (1:229 BW)

Adoptie verlegt de familieband van het kind. Door de uitspraak komen het geadopteerde kind, de adoptiefouder of adoptiefouders en hun bloedverwanten in familierechtelijke betrekking tot elkaar te staan. Op datzelfde moment houdt de band met de oorspronkelijke ouders en hun familie op te bestaan. Er komt dus niet alleen een ouder bij; in de regel gaat er ook een af.

Een nieuwe familie, een oude die vervalt

Het kind wordt volwaardig kind van de adoptiefouders, met alles wat daarbij hoort: erfrecht, onderhoudsplicht, naam en de band met grootouders, ooms en tantes van die kant. Tegelijk verdwijnen die rechten en plichten aan de oorspronkelijke kant. Het kind erft niet meer van zijn oorspronkelijke ouders en zij zijn niet meer onderhoudsplichtig.

De uitzondering bij stiefouderadoptie

Adopteert de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van een ouder het kind, dan blijft de band met die ouder en met diens familie gewoon bestaan. Het derde lid voorkomt zo dat een kind door de adoptie zijn eigen moeder of vader verliest. In die situatie krijgt het kind dus twee juridische ouders: de eigen ouder en de adoptant.

Gezag en omgang

Adoptiefouders die niet met elkaar zijn getrouwd en geen geregistreerd partnerschap hebben, oefenen door de adoptie samen het gezag uit; dat hoeft niet apart te worden geregeld. Daarnaast kan de rechtbank bepalen dat het kind en een ouder van wie de familieband juist wordt doorgesneden, toch recht op omgang met elkaar houden, als er op het moment van de adoptie omgang was. Voor die omgang verwijst het vijfde lid naar artikel 1:377a, tweede en derde lid, en de artikelen 1:377e en 1:377g BW, die van overeenkomstige toepassing zijn. Daaronder valt de mogelijkheid om een omgangsbeslissing later te laten wijzigen.

Een voorbeeld. Een vrouw hertrouwt en haar nieuwe echtgenoot adopteert haar zoon, van wie de biologische vader al jaren uit beeld is. Door de adoptie wordt de echtgenoot juridisch vader; de band met de moeder blijft bestaan, die met de biologische vader vervalt. Was er nog contact met die vader, dan kan de rechter een omgangsregeling in stand laten.

In de praktijk

Bedenk dat adoptie in beginsel voorgoed is: herroepen kan alleen op verzoek van de geadopteerde zelf (artikel 1:231 BW). Bespreek vooraf met uw kind wat er verandert, zeker als het al oud genoeg is om daarover mee te praten. Regel na de uitspraak de inschrijving en de naamgegevens bij de gemeente, en loop uw testament na, want de erfrechtelijke verhoudingen zijn veranderd.