Boek 1 Artikel 159a (1:159a BW)

Dit artikel gaat over de vraag wat een alimentatieafspraak betekent wanneer een van de ex-echtgenoten later bijstand ontvangt. Het antwoord is uitdrukkelijk: een overeenkomst als bedoeld in de artikelen 1:158 en 1:159 BW, ook een met een niet-wijzigingsbeding, staat niet in de weg aan verhaal van bijstand op grond van de Participatiewet. En de gemeente is bij het bepalen van het te verhalen bedrag niet gebonden aan wat partijen zelf hebben afgesproken.

Wat de bepaling regelt

Verhaal is een bevoegdheid van de gemeente die in paragraaf 6.5 van de Participatiewet is geregeld. Ontvangt iemand bijstand terwijl een ander tegenover hem onderhoudsplichtig is, dan kan de gemeente de kosten van die bijstand bij de onderhoudsplichtige terughalen. Artikel 1:159a BW legt vast dat een afspraak tussen de ex-echtgenoten over levensonderhoud die bevoegdheid niet inperkt, en dat de vaststelling van het te verhalen bedrag aan de gemeente blijft.

Wat het betekent voor uw afspraak

Het artikel spreekt alleen over het verhaal van bijstand; over de verhouding tussen de ex-partners onderling zegt het niets. Wordt aan de ex-partner bijstand verstrekt, dan kan de gemeente onderzoeken wat de ander redelijkerwijs kan bijdragen en dat bedrag vaststellen, ook als dat hoger is dan het afgesproken bedrag en ook als er nul was afgesproken.

Wie beslist

Het verhaal loopt via de gemeente, die daarover een besluit neemt; wordt er niet betaald, dan kan de gemeente naar de rechter stappen. Dit staat los van de procedure over partneralimentatie zelf. Het gaat hier dus niet om de vraag wat u aan uw ex-partner moet betalen, maar om wat de gemeente van u kan terugvorderen omdat zij bijstand heeft verstrekt.

Een voorbeeld. Twee mensen spreken bij hun scheiding af dat er geen partneralimentatie komt, omdat de ene partner liever niets van de ander wil. Als die partner een jaar later bijstand nodig heeft, kan de gemeente de kosten daarvan alsnog geheel of gedeeltelijk verhalen op de ex-echtgenoot met inkomen, ondanks de afspraak op papier.

In de praktijk

Houd hier rekening mee bij het opstellen van een convenant. Afzien van alimentatie is geen garantie dat u nooit meer iets hoeft te betalen wanneer de ander in de bijstand belandt. Stelt de gemeente een te verhalen bedrag vast en wordt er niet betaald, dan legt zij dat bedrag zo nodig aan de rechter voor; daar kunt u verweer voeren over uw draagkracht en over de omstandigheden van uw geval. Vraag zo nodig hulp, bijvoorbeeld bij het Juridisch Loket of bij de gemeente zelf.