Boek 1 Artikel 140 (1:140 BW)

Een verrekenvordering kan hoog uitvallen terwijl het geld niet direct beschikbaar is. Artikel 1:140 BW geeft de rechter de mogelijkheid om daar rekening mee te houden: hij kan op verzoek van de echtgenoot die moet betalen bepalen dat het bedrag in termijnen wordt voldaan, of pas na verloop van tijd, ineens of gespreid. Er is dan een gewichtige reden nodig.

Wanneer uitstel of termijnen mogelijk zijn

De wet omschrijft niet wat gewichtige redenen zijn. Het gaat om omstandigheden die betaling ineens bezwaarlijk maken, en of daarvan sprake is, hangt af van het geval. De wet schrijft wel voor dat de rechter daarbij op de belangen van beide partijen let: het belang van de echtgenoot die moet betalen bij uitstel, en het belang van de ander bij het krijgen van zijn geld.

Rente en zekerheid

• Rente — de rechter kan bepalen dat over het uitgestelde bedrag rente wordt betaald, en stelt die in zijn beschikking vast.
• Zekerheid — de rechter kan de betalende echtgenoot verplichten binnen een bepaalde tijd zakelijke of persoonlijke zekerheid te stellen, bijvoorbeeld een hypotheek- of pandrecht of een borgtocht.

Met deze twee middelen kan de rechter het uitstel voor de ontvangende echtgenoot minder bezwaarlijk maken.

Ook na overlijden

Overlijdt de echtgenoot die moest betalen, dan gaat de regeling niet verloren. Wat het artikel over een echtgenoot bepaalt, geldt op overeenkomstige wijze voor zijn rechtverkrijgenden onder algemene titel, dus voor zijn erfgenamen. Zij kunnen dus ook zelf om zo'n regeling vragen wanneer de nalatenschap de vordering niet ineens kan dragen.

Dwingend recht

Van dit artikel kan niet worden afgeweken. In de huwelijkse voorwaarden kan dus niet worden bepaald dat de rechter geen betalingsregeling mag treffen, of dat er nooit zekerheid hoeft te worden gesteld.

Een voorbeeld: na een scheiding moet de ene echtgenoot een fors bedrag verrekenen. Zijn vermogen bestaat vooral uit een vakantiehuis in Frankrijk, dat pas na een verkooptraject van een aantal maanden te gelde kan worden gemaakt. Hij vraagt de rechter te bepalen dat hij het bedrag pas na die periode hoeft te betalen. De rechter kan dat toestaan, rente vaststellen en bepalen dat hij binnen een bepaalde termijn zekerheid stelt.

In de praktijk

Vraag zo'n regeling op tijd: het is een verzoek van de betalende echtgenoot, en het kan worden meegenomen in de procedure over de afwikkeling in plaats van pas als er al wordt geïncasseerd. Onderbouw waarom betaling ineens niet kan met concrete cijfers over uw inkomen, uw woonlasten en de mogelijkheden om te lenen. Wordt u zelf geconfronteerd met een verzoek om uitstel, vraag dan om zekerheid en om rente. Wilt u het onderling regelen, dan kan een mediator of een notaris helpen om de afspraken vast te leggen.