Boek 1 Artikel 38 (1:38 BW)

Staat iemand onder curatele wegens zijn lichamelijke of geestelijke toestand, dan kan hij niet zonder meer trouwen. Artikel 1:38 BW legt de beslissing daarover rechtstreeks bij de kantonrechter: zonder diens toestemming mag het huwelijk niet worden aangegaan.

De rol van de kantonrechter

Curatele maakt iemand handelingsonbekwaam: hij kan in beginsel niet meer zelfstandig rechtshandelingen verrichten. Voor het aangaan van een huwelijk bevat artikel 1:38 BW een eigen regel.

Hoe de procedure verloopt

De betrokkene vraagt de kantonrechter om toestemming. De kantonrechter hoort de betrokkene zelf en kan informatie vragen aan bijvoorbeeld de begeleiding of de zorginstelling. Hij beslist bij beschikking.

Na de beslissing

Wordt de toestemming verleend, dan kan het huwelijk bij de gemeente worden gemeld; de ambtenaar van de burgerlijke stand gaat na of die toestemming er werkelijk is. Voltrekken kan echter niet direct: artikel 1:39 lid 1 BW geeft veertien dagen om tegen de verleende toestemming op te komen, en zolang die termijn loopt mag de beschikking niet worden uitgevoerd. Wordt de toestemming geweigerd, dan kan tegen die beslissing hoger beroep worden ingesteld.

Een voorbeeld. Een vrouw van zestig staat sinds een hersenbloeding onder curatele. Zij wil trouwen met de man met wie zij al vijftien jaar samenwoont. Zij dient een verzoek in bij de kantonrechter. Die hoort haar en verzamelt informatie over haar woon- en financiële situatie en over wat het huwelijk voor haar zou betekenen. Na de toestemming en het verstrijken van de termijn van veertien dagen kan het huwelijk bij de gemeente worden voltrokken.

In de praktijk

In de curatelebeschikking staat op welke grond de curatele is uitgesproken. Dit artikel ziet alleen op curatele wegens de lichamelijke of geestelijke toestand van de betrokkene (artikel 1:378 lid 1 BW). Er moet een zitting worden gepland en er wordt vaak informatie opgevraagd bij de zorginstelling, wat tijd kost. Bij het plannen van de trouwdatum telt ook de termijn van veertien dagen uit artikel 1:39 BW mee. De gemeente moet de beschikking kunnen zien of bij de griffie kunnen verifiëren. Is de curatele mogelijk niet meer nodig, dan kan de kantonrechter apart worden gevraagd de maatregel te beëindigen of te vervangen door een lichtere maatregel.