Boek 1 Artikel 253p (1:253p BW)

Wanneer de rechter het gezag aan beide ouders of aan één ouder opdraagt, gaat dat gezag niet meteen in. Dit artikel bepaalt het moment waarop de beslissing werkt. Dat is van praktisch belang, want tot dat moment blijft de oude situatie gelden en beslist degene die het gezag tot dan toe had.

De hoofdregel

Het gezag begint zodra de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan, dat wil zeggen: zodra er geen hoger beroep of cassatie meer tegen mogelijk is. Zolang die termijn loopt of een rechtsmiddel is ingesteld, verandert er niets aan het gezag.

Is de beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan is dat anders. Dan begint het gezag de dag nadat de beschikking is verstrekt of verzonden. De rechter kiest daarvoor als hij vindt dat de nieuwe situatie niet kan wachten op het einde van de beroepstermijn. Een ingesteld hoger beroep houdt de werking dan niet tegen.

De uitzondering na een scheiding

Bij een gerechtelijke ontbinding van het huwelijk of van het geregistreerd partnerschap en bij scheiding van tafel en bed geldt een extra voorwaarde. Het gezag begint niet voordat de beschikking waarin het huwelijk of het partnerschap wordt ontbonden, is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Bij scheiding van tafel en bed geldt de inschrijving in het huwelijksgoederenregister waarnaar artikel 1:116 BW verwijst.

Dat is logisch: zolang de scheiding niet is ingeschreven, is het huwelijk nog niet geëindigd en geldt het gezamenlijk gezag van gehuwde ouders. De inschrijving is dus geen formaliteit maar het moment waarop de nieuwe verhoudingen ingaan. Wordt niet tijdig ingeschreven, dan blijft alles bij het oude.

Waarom dit uitmaakt

Tussen de zitting en het moment waarop het gezag ingaat, kan enige tijd verstrijken. In die periode blijft de bestaande gezagdrager bevoegd om beslissingen te nemen en het kind te vertegenwoordigen. Voor scholen, artsen en instanties is daarom vooral van belang wat er op dat moment feitelijk geldt; het gezagsregister geeft daarover uitsluitsel.

Een voorbeeld. De rechtbank bepaalt bij de echtscheidingsbeschikking dat de moeder voortaan het gezag alleen heeft. Zolang de echtscheiding niet is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, hebben beide ouders nog het gezag en is voor een paspoortaanvraag de handtekening van beiden nodig.

In de praktijk

Let na een uitspraak op twee dingen: is de beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, en is de inschrijving geregeld. Uw advocaat zorgt gewoonlijk voor de inschrijving bij de burgerlijke stand; vraag na of dat is gebeurd. Handelt u te vroeg alsof de nieuwe situatie al geldt, dan kan een beslissing over uw kind achteraf onbevoegd blijken te zijn genomen.