Boek 1 Artikel 304 (1:304 BW)

Als een instelling de voogdij slecht uitoefent en het kind daardoor schade lijdt, kan niet alleen de instelling worden aangesproken. Dit artikel maakt ook haar bestuurders persoonlijk aansprakelijk. Zij kunnen zich van die aansprakelijkheid bevrijden door te bewijzen dat hen geen schuld treft.

Wie aansprakelijk is

De aansprakelijkheid rust op de gecertificeerde instelling en op haar bestuurders samen. Zij zijn hoofdelijk aansprakelijk: het kind, of degene die voor het kind optreedt, kan de hele schade bij één van hen halen en hoeft niet iedereen apart aan te spreken.

Dat de aansprakelijkheid persoonlijk is, betekent dat een bestuurder met zijn eigen vermogen kan worden aangesproken. Het is dus geen aansprakelijkheid die alleen de organisatie raakt.

Waarvoor precies

Het moet gaan om schade die te wijten is aan een niet-behoorlijke uitoefening van de voogdij. Niet elke ongelukkige beslissing valt daaronder; het gaat om het niet naar behoren vervullen van de taak die een voogd nu eenmaal heeft. Denk aan het verwaarlozen van het vermogensbeheer of aan het stelselmatig niet nemen van beslissingen die nodig waren.

De schade kan van allerlei aard zijn. Bij vermogensbeheer is zij het makkelijkst aan te wijzen: geld dat is verdwenen of een vordering die is verjaard omdat niemand oplette.

De ontsnappingsmogelijkheid voor de bestuurder

Een bestuurder kan zich bevrijden door te bewijzen dat hij geen schuld heeft aan de schade. De bewijslast ligt dus bij hem, en de wet vraagt echt bewijs: hij moet aantonen dat het buiten hem om is gegaan en dat hem niets te verwijten valt. Dat is een omkering ten opzichte van de gewone situatie, waarin degene die schade vordert alles moet bewijzen.

De prikkel die daarvan uitgaat is duidelijk. Wie bestuurder is van een instelling die de voogdij uitoefent, moet zorgen voor toezicht op het werk, voor een deugdelijke administratie en voor een aanspreekbare organisatie.

Een voorbeeld

Een instelling is voogd over een jongen die een erfenis heeft gekregen. Jarenlang wordt er niets met dat vermogen gedaan en een deel verdwijnt door onbeheerde kosten. Wordt de instelling aangesproken, dan kunnen ook de bestuurders persoonlijk worden aangesproken. Een bestuurder die kan aantonen dat hem daarvan geen verwijt te maken valt, blijft buiten schot.

In de praktijk

Voor jongeren en hun familie is dit een bepaling die zichtbaar wordt als er iets echt is misgegaan. Vermoedt u dat, vraag dan eerst om de stukken: de rekening en verantwoording over het vermogen en de beslissingen die zijn genomen.

Blijft het onbevredigend, dan is dit een kwestie waarin juridisch advies verstandig is, omdat het om aansprakelijkheid en om bewijs gaat. Het Juridisch Loket kan u vertellen welke stappen er zijn en of u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand.