Artikel 116 Faillissementswet (116 FW)

De verificatievergadering gaat niet alleen over lijsten en bedragen. Dit artikel bepaalt dat de gefailleerde er zelf aan deelneemt en er vragen beantwoordt: over hoe het faillissement heeft kunnen ontstaan en over de stand van de boedel. De rechter-commissaris stelt die vragen, en de schuldeisers kunnen hem verzoeken bepaalde punten aan de orde te stellen. Alles wat wordt gevraagd en geantwoord, komt in het proces-verbaal.

Waar de vragen over gaan

De wet noemt twee onderwerpen. Het eerste zijn de oorzaken van het faillissement: waarom is het misgegaan, wanneer werd duidelijk dat betalen niet meer lukte, welke keuzes zijn er in de laatste periode gemaakt. Het tweede is de staat van de boedel: wat is er nog aan bezittingen, wat is er verkocht, waar is de administratie, welke schulden staan er tegenover.

Wie de vragen stelt

De rechter-commissaris stelt de vragen. Schuldeisers richten zich dus niet rechtstreeks tot de gefailleerde, maar geven de rechter-commissaris de punten op waarover zij inlichtingen willen; de wet spreekt van 'door hen op te geven punten'. Het is de rechter-commissaris die vervolgens de vraag aan de gefailleerde voorlegt.

Ook de wijze waarop de gefailleerde aan de vergadering deelneemt, bepaalt de rechter-commissaris. De wet schrijft geen vaste vorm voor. Daarmee kan de deelname worden afgestemd op de omstandigheden van het faillissement en van de gefailleerde, bijvoorbeeld wanneer hij elders verblijft.

Het proces-verbaal

Van de vragen en de antwoorden wordt aantekening gehouden in het proces-verbaal van de vergadering. Dat is meer dan administratie. Wat de gefailleerde hier verklaart, ligt vast en kan later een rol spelen, bijvoorbeeld bij het onderzoek van de curator naar de gang van zaken vóór het faillissement of bij de beoordeling of de gefailleerde voldoende meewerkt.

Een voorbeeld

Bij een failliete groothandel valt schuldeisers op dat de voorraad in de laatste maanden sterk is geslonken terwijl de omzet daalde. Zij geven de rechter-commissaris op dat zij daar opheldering over willen. De rechter-commissaris vraagt de bestuurder waar die voorraad is gebleven en tegen welke prijzen is verkocht. De antwoorden komen in het proces-verbaal en geven de curator een aanknopingspunt voor verder onderzoek.

In de praktijk

Deze inlichtingenplicht staat naast de algemene plicht van de gefailleerde om de curator inlichtingen te verschaffen (artikel 105 Fw). Omdat vragen en antwoorden worden opgetekend, kunnen tegenstrijdige of onvolledige antwoorden later tegen hem worden gebruikt. Een gefailleerde die de cijfers en stukken bij de hand heeft, kan de vragen concreet beantwoorden.

Schuldeisers kunnen langs deze weg via de rechter-commissaris antwoord krijgen op vragen over de gang van zaken. Concrete, feitelijke punten lenen zich daar het best voor: een verdwenen machine, een verhanging van activiteiten, een betaling vlak voor de faillietverklaring.