Artikel 5a Fw: Groepscoördinatie bij grensoverschrijdende insolventies

Gaat een concern failliet, dan lopen er vaak in verschillende landen aparte procedures voor de afzonderlijke vennootschappen. De Europese insolventieverordening biedt daarvoor een hulpmiddel: een groepscoördinatieprocedure, waarin een coördinator de losse procedures op elkaar afstemt. Dit artikel regelt de Nederlandse kant daarvan: wie zo'n procedure kan vragen, bij welke rechtbank, en hoe er hoger beroep openstaat tegen een beslissing van de rechtbank.

Wie het verzoek kan doen

Alleen een insolventiefunctionaris kan om opening van een groepscoördinatieprocedure vragen. Dat is de verzamelnaam die de verordening gebruikt voor degene die in een insolventieprocedure het beheer voert; in een Nederlands faillissement is dat de curator, bij een surseance van betaling de bewindvoerder. Schuldeisers en bestuurders kunnen dit verzoek niet zelf indienen.

Bij welke rechtbank

Het verzoek wordt gedaan bij de rechtbank die volgens artikel 2 Fw bevoegd is. De gewone bevoegdheidsregels van deze wet gelden dus ook hier: in beginsel de rechtbank van de woonplaats of de statutaire zetel van de schuldenaar, en bij ondernemingen zonder woonplaats in Nederland de rechtbank van de kantoorplaats.

Het hoger beroep en de termijn

Tegen een beslissing van de rechtbank die de verordening aanwijst, kan een bij de groepscoördinatieprocedure betrokken insolventiefunctionaris in hoger beroep. De termijn is acht dagen, gerekend vanaf de dag na de beslissing. Het beroep wordt ingesteld met een verzoek bij de griffie van het gerecht dat de zaak behandelt. Bij een mondelinge behandeling roept de rechter de verzoeker op, de coördinator van de groepsprocedure en de belanghebbenden die in eerste aanleg zijn verschenen.

Na afloop stuurt de griffier onverwijld een afschrift van de beslissing naar de rechtbank, zodat het dossier daar compleet blijft en de coördinatie in de lopende procedures kan doorgaan.

Een voorbeeld

Een concern met een Nederlandse productievennootschap en zustervennootschappen in twee andere lidstaten valt om. De curator van de Nederlandse vennootschap ziet dat de vennootschappen elkaar over en weer beleveren en dat een gezamenlijke verkoop meer oplevert dan losse verkopen. Hij verzoekt de rechtbank een groepscoördinatieprocedure te openen, zodat er één coördinator komt die met de buitenlandse functionarissen één lijn trekt.

In de praktijk

Dit is een technische bepaling die vooral voor curatoren en bewindvoerders van belang is. Voor schuldeisers is het goed te weten dat coördinatie de afzonderlijke procedures niet samenvoegt: elke vennootschap houdt haar eigen boedel en haar eigen rangorde. De coördinatie richt zich op afstemming, bijvoorbeeld over een gezamenlijke verkoop, en niet op het verdelen van andermans vermogen.

Wie een vordering heeft op een buitenlandse groepsvennootschap, meldt die dus in die procedure aan en niet bij de Nederlandse curator. De korte beroepstermijn van acht dagen laat zien dat het bij deze beslissingen om tempo gaat: coördinatie heeft alleen zin zolang de boedels nog niet zijn afgewikkeld.