Artikel 16 Faillissementswet (16 FW)

Opheffing van het faillissement bij gebrek aan baten

Indien niet voldoende baten beschikbaar zijn voor de voldoening van de faillissementskosten en de overige boedelschulden, kan de rechtbank, op voordracht van de rechter-commissaris en na de schuldeiserscommissie, zo die er is, gehoord te hebben, bevelen, hetzij de kosteloze behandeling, hetzij, na verhoor of behoorlijke oproeping van de gefailleerde, en in dit geval bij beschikking in het openbaar uit te spreken, de opheffing van het faillissement.
De rechter, die de opheffing van het faillissement beveelt, stelt tevens het bedrag van de faillissementskosten vast en - zo daartoe gronden aanwezig zijn - van het salaris van de curator. Hij brengt deze bedragen ten laste van de schuldenaar. Zij worden bij voorrang boven alle andere schulden voldaan. Artikel 71, derde lid, is van overeenkomstige toepassing.
Tegen deze vaststelling staat geen rechtsmiddel open. Een bevelschrift van tenuitvoerlegging zal daarvan worden uitgegeven ten behoeve van de curator.
In afwijking van hetgeen in het tweede lid is bepaald, komen de kosten van de in deze titel bevolen publicaties, voorzover deze niet uit de boedel kunnen worden voldaan, ten laste van de Staat. De griffier van het rechtscollege dat de opheffing heeft bevolen, draagt zorg voor de voldoening van het door de rechtbank vast te stellen bedrag dat ten laste van de Staat komt.

Toelichting

Veel faillissementen eindigen zonder dat er iets te verdelen valt. Dit artikel geeft de rechtbank twee mogelijkheden voor die situatie: zij kan bevelen dat het faillissement kosteloos wordt behandeld, of zij kan het faillissement opheffen. Voorwaarde is dat er onvoldoende baten zijn om de faillissementskosten en de overige boedelschulden te voldoen.

Hoe de beslissing tot stand komt

De rechtbank neemt deze beslissing niet uit zichzelf. Zij doet dat op voordracht van de rechter-commissaris, die het faillissement van nabij volgt en weet wat er nog te halen valt. Is er een schuldeiserscommissie, dan wordt die eerst gehoord. Gaat het om opheffing, dan wordt de gefailleerde verhoord of behoorlijk opgeroepen, en de beschikking wordt in het openbaar uitgesproken.

Het verschil tussen de twee mogelijkheden

Kosteloze behandeling betekent dat het faillissement doorloopt, maar dat de kosten worden beperkt; artikel 17 Fw verbindt daaraan de vrijstelling van griffiekosten. Opheffing betekent dat het faillissement eindigt. Er komt dan geen verificatievergadering, geen akkoord en geen uitdeling. De curator legt zijn taak neer.

De kosten en het salaris

De rechter die de opheffing beveelt, stelt tegelijk het bedrag van de faillissementskosten vast en, als daar grond voor is, het salaris van de curator. Die bedragen komen ten laste van de schuldenaar en worden bij voorrang boven alle andere schulden voldaan; daarbij is de regeling over het salaris van de curator in artikel 71 Fw, derde lid, van overeenkomstige toepassing. Tegen die vaststelling staat geen rechtsmiddel open. Wel wordt er ten behoeve van de curator een bevelschrift van tenuitvoerlegging afgegeven.

De kosten van de publicaties die deze titel voorschrijft, komen voor zover de boedel ze niet kan dragen ten laste van de Staat. De griffier van het gerecht dat de opheffing beval, zorgt dat dat bedrag wordt voldaan.

Een voorbeeld

Een bv wordt failliet verklaard. De curator treft een leeg bedrijfspand aan, geen voorraad en een bankrekening met een klein negatief saldo. Hij onderzoekt of er nog vorderingen te innen zijn, maar vindt niets. De rechter-commissaris draagt opheffing voor en de rechtbank beveelt die. Het faillissement eindigt zonder dat de schuldeisers iets ontvangen.

In de praktijk

Voor schuldeisers is opheffing bij gebrek aan baten teleurstellend, maar het is een realistische uitkomst: eerst worden de kosten en de boedelschulden voldaan en pas daarna is er ruimte voor de gewone schuldeisers. Bij een rechtspersoon houdt de vennootschap na zo'n opheffing in beginsel op te bestaan, wat volgt uit het Burgerlijk Wetboek.

Voor een natuurlijke persoon ligt dat anders: zijn schulden blijven na de opheffing gewoon bestaan en schuldeisers kunnen hem weer aanspreken. Juist daarom is de schuldsaneringsregeling voor particulieren zo belangrijk. Zie voor de gevolgen van een opheffing en voor een nieuwe aanvraag verder artikel 18 Fw.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst