Artikel 204 Faillissementswet (204 FW)

Artikel 203 Fw vangt de schuldeiser die zelf naar het buitenland stapt. Artikel 204 Fw sluit de omweg af waarbij hij dat via een ander laat lopen. Draagt een schuldeiser zijn vordering op de gefailleerde geheel of gedeeltelijk over aan een derde, met de bedoeling die derde in staat te stellen zich in het buitenland op vermogen van de gefailleerde te verhalen, dan moet hij het aldus verhaalde aan de boedel vergoeden. Het tweede lid geeft daarbij een bewijsvermoeden.

Wat de bepaling raakt

Het gaat om een overdracht van de vordering die in het teken staat van verhaal in het buitenland, of dat verhaal nu afzonderlijk gebeurt of met een voorrang die daar wordt erkend. De vergoedingsplicht rust op de overdragende schuldeiser, niet op de boedel of op de gefailleerde. Zo blijft het uitgangspunt overeind dat opbrengsten uit het vermogen van de schuldenaar in de boedel horen en daar volgens de rangorde worden verdeeld.

Het vermoeden in het tweede lid

Het doel van een overdracht is lastig te bewijzen. Daarom keert de wet de bewijslast om zodra vaststaat dat de overdracht is gedaan terwijl de overdrager wist dat de faillietverklaring al was aangevraagd of aangevraagd zou worden. In dat geval wordt aangenomen dat de overdracht met dit doel is gebeurd. Dat vermoeden is niet onweerlegbaar: tegenbewijs is toegelaten, zodat een overdracht die om een heel andere reden plaatsvond buiten schot blijft.

Wie doet wat

De curator spreekt de overdragende schuldeiser aan namens de boedel. Hij hoeft dan niet meer aan te tonen wat er in het hoofd van die schuldeiser omging, zolang hij de wetenschap over de aangevraagde of te verwachten faillietverklaring aannemelijk maakt. De schuldeiser die het anders ziet, moet met zijn eigen stukken komen. De rechter beoordeelt dat, want de vergoedingsplicht wordt zo nodig in een gewone procedure vastgesteld.

Een voorbeeld. Een bank ziet dat een klant op omvallen staat en dat het faillissement is aangevraagd. Zij verkoopt haar vordering aan een partij die in het land waar de klant nog een fabriek heeft snel beslag kan leggen. Die partij incasseert daar. Op grond van dit artikel kan de curator de bank aanspreken voor wat er in dat land is opgehaald, tenzij zij aannemelijk maakt dat de verkoop een ander doel diende.

In de praktijk

• Schuldeiser: een vordering doorverkopen aan een partij met een betere positie in het buitenland levert de boedel een aanspraak op jou op, ook als jij zelf geen euro uit het buitenland ziet.
• Curator: let bij overdrachten kort voor of tijdens de faillissementsaanvraag op het moment waarop de overdracht plaatsvond, want dat moment activeert het vermoeden.

De bepaling staat naast de gewone middelen die de curator heeft om benadeling van de gezamenlijke schuldeisers aan te pakken. Zij is specifieker: zij vraagt niet of de boedel schade heeft geleden door de overdracht zelf, maar richt zich op wat er in het buitenland feitelijk is binnengehaald.