Artikel 55 Faillissementswet (55 FW)

Wie een schuld heeft aan een gefailleerde en tegelijk een vordering op hem heeft, kan onder voorwaarden die twee tegen elkaar wegstrepen. Gaat het om een vordering die in een papier aan order of toonder is belichaamd, zoals een wissel of een toonderstuk, dan stelt dit artikel een bijzondere eis. Degene die wil verrekenen, moet bewijzen dat hij het papier al op het moment van de faillietverklaring te goeder trouw had verkregen.

Een regel over de bewijslast

Het artikel legt de bewijslast uitdrukkelijk bij de schuldenaar van de gefailleerde die zich op verrekening beroept. Niet de curator hoeft aan te tonen dat het papier pas laat of in kwade trouw is verkregen; de verrekenende partij moet zelf bewijzen dat aan beide voorwaarden is voldaan. Slaagt hij daarin niet, dan kan hij niet verrekenen.

Wat er precies moet worden bewezen

Twee dingen tegelijk. Ten eerste dat het papier op het moment van de faillietverklaring al in handen was van degene die verrekent; een papier dat pas daarna is verkregen, telt niet. Ten tweede dat hij het te goeder trouw verkreeg. Wat goede trouw hier precies inhoudt, omschrijft dit artikel niet; het legt alleen vast dat de verrekenende partij haar moet bewijzen.

Hoe het samenhangt met de andere verrekeningsregels

Dit artikel staat in de reeks verrekeningsbepalingen van de Faillissementswet. Artikel 53 Fw bevat de hoofdregel, die verrekening toestaat als vordering en schuld hun oorsprong hebben van vóór het faillissement, en artikel 54 Fw ontzegt verrekening aan wie een post niet te goeder trouw overnam. Artikel 55 Fw richt zich in het bijzonder op vorderingen die in een papier aan order of toonder zijn belichaamd, en regelt voor die vorderingen wie wat moet bewijzen. In de surseance van betaling verklaart artikel 235 Fw deze regel van overeenkomstige toepassing.

Een voorbeeld. Een afnemer moet nog een groot bedrag betalen aan een groothandel die failliet gaat. Hij houdt een toonderpapier waarop die groothandel moet betalen en wil beide bedragen tegen elkaar wegstrepen. De curator vraagt wanneer en hoe hij dat papier heeft verkregen. Kan de afnemer met stukken laten zien dat hij het al maanden eerder in gewone omstandigheden verwierf, dan mag hij verrekenen. Lukt dat niet, dan moet hij zijn schuld gewoon voldoen en zijn vordering ter verificatie indienen.

In de praktijk

Voor ondernemingen die met waardepapier werken, betekent dit artikel dat de administratie van de verkrijging van belang is. Leg vast wanneer een papier is verkregen, van wie en tegen welke prijs; zonder die gegevens is het bewijs dat dit artikel vraagt moeilijk te leveren.

Voor de curator betekent het dat hij bij een beroep op verrekening met order- of toonderpapier om onderbouwing kan vragen, zonder zelf te hoeven bewijzen dat er iets mis is. Blijft die onderbouwing uit, dan wordt er niet verrekend en moet de schuld aan de boedel worden betaald, ten behoeve van alle schuldeisers samen.