Artikel 136 Faillissementswet (136 FW)

Zijn meerdere personen hoofdelijk voor dezelfde schuld aansprakelijk en gaat er een of meer van hen failliet, dan mag de schuldeiser in elk van die faillissementen opkomen voor het hele bedrag dat hem bij de faillietverklaring nog verschuldigd was. Hij kan uit die faillissementen ook betaling ontvangen, totdat zijn vordering volledig is voldaan. Het tweede lid regelt daarnaast wanneer een medeschuldenaar zijn eigen regresvordering mag indienen.

Het volle bedrag, tot volledige betaling

Het uitgangspunt is dat hoofdelijkheid de schuldeiser zekerheid geeft: hij mag bij ieder van hen voor het geheel aankloppen. Een faillissement verandert daar niets aan. Hij dient in elk faillissement de volledige vordering in zoals die op de dag van de faillietverklaring openstond. Wat hij ondertussen elders binnenkrijgt, verlaagt zijn vordering in de andere faillissementen dus niet met terugwerkende kracht.

De grens zit aan het einde: meer dan zijn vordering krijgt hij niet. Zodra hij volledig is voldaan, houdt zijn aanspraak op. Deze regel voorkomt dat hij dubbel incasseert, maar geeft hem wel de volle kans om zijn geld ergens vandaan te halen.

De medeschuldenaar die betaalt

Wie als hoofdelijk schuldenaar betaalt, krijgt op grond van hun onderlinge verhouding een vordering op de ander. Die regresvordering kan, zo nodig voorwaardelijk, in het faillissement worden toegelaten voor de bedragen die hij al heeft of nog zal verkrijgen. Maar dat mag niet ten koste gaan van de schuldeiser zelf, en daarom noemt de wet drie gevallen waarin toelating mogelijk is. Het gaat om alternatieven: doet een van die gevallen zich voor, dan is er ruimte voor toelating.

• De schuldeiser komt er zelf niet voor op. Kan hij niet opkomen, of kan hij het wel maar doet hij het niet, dan is er ruimte voor de medeschuldenaar.
• De schuldeiser wordt volledig voldaan. Voor het geval hij tijdens het faillissement het hele bedrag krijgt waarvoor hij is opgekomen.
• Geen nadeel voor de concurrente schuldeisers. Ook als toelating om een andere reden geen nadelige invloed heeft op de percenten die aan de gewone schuldeisers worden uitgekeerd, kan de regresvordering worden toegelaten.

Neem een concreet geval: twee vennootschappen zijn hoofdelijk aansprakelijk voor een banklening en beide gaan failliet. De bank dient in beide faillissementen de volledige restschuld in en ontvangt uit elk een uitkering, tot zij samen haar vordering dekken. De curator van de ene boedel wil ook nog een regresvordering op de andere indienen, maar dat kan pas voor zover dat de bank en de gewone schuldeisers niet in de weg zit.

In de praktijk

Voor de schuldeiser met meerdere aansprakelijke partijen is het zaak in elk faillissement tijdig en voor het volledige bedrag in te dienen, met vermelding dat er nog andere aansprakelijke partijen zijn. Meld ook wat u elders ontvangt; de curator moet dat weten om te voorkomen dat u meer dan uw vordering krijgt.

Voor de borg of de medeschuldenaar die zelf betaalt, is de boodschap dat zijn regres achteraan komt. De wet beschermt eerst de schuldeiser en daarna de gewone schuldeisers; pas als die niet worden benadeeld, komt zijn eigen vordering aan bod.