Artikel 48 Faillissementswet (48 FW)

Dit artikel maakt een uitzondering op de vernietiging van betalingen van artikel 47 Fw voor betalingen op waardepapier, zoals een wissel of een orderbriefje. De houder van zo'n papier die de betaling moest aannemen, hoeft niets terug te betalen. In plaats daarvan kan de curator zich onder voorwaarden richten tot degene te wiens bate het papier is uitgegeven.

Begrippen

Een papier aan order of toonder is een stuk waarin een vordering is belichaamd en dat door overdracht van het papier van eigenaar wisselt: bij orderpapier door endossement, bij toonderpapier door afgifte. De houder is degene die het papier op het moment van betaling in handen heeft. Met de uitgifte wordt het moment bedoeld waarop het papier in het verkeer is gebracht, ten gunste van de eerste nemer.

De houder die de betaling moest aannemen

Het eerste lid bepaalt dat op grond van artikel 47 Fw geen terugvordering kan plaatsvinden van de houder die, uit hoofde van zijn rechtsverhouding tot vroegere houders, verplicht was de betaling aan te nemen. De bescherming is daarmee afhankelijk van die verplichting. Ontbreekt zij, dan valt de ontvanger onder de gewone regeling van artikel 47 Fw.

Wie dan wel terugbetaalt

Het tweede lid legt de verplichting bij degene te wiens bate het papier is uitgegeven. Die moet het door de schuldenaar betaalde bedrag aan de boedel teruggeven, maar alleen als één van twee dingen wordt aangetoond: hij had bij de uitgifte van het papier de wetenschap die artikel 47 Fw noemt, of de uitgifte was het gevolg van het daar bedoelde overleg om hem boven andere schuldeisers te bevoordelen.

Het toetsmoment verschuift

Bij die terugvordering wordt niet gekeken naar het moment van betaling, maar naar het moment van uitgifte van het papier. Wat moet worden aangetoond, is dus de wetenschap of het overleg op het moment dat het papier ten gunste van de begunstigde werd uitgegeven. De terugbetaling komt zo terecht bij de partij voor wie het papier is uitgegeven, en niet bij de houder die de betaling moest aannemen.

In de praktijk

Voor partijen die waardepapier innen, reikt de bescherming precies zo ver als het eerste lid: beschermd is wie door zijn verhouding tot eerdere houders verplicht was de betaling te aanvaarden. Voor de curator betekent het dat hij bij betalingen op waardepapier moet nagaan wie de begunstigde bij de uitgifte was, en wat die op dat moment wist of had afgesproken.

Voor ondernemers die met wissels of vergelijkbare papieren werken, is het goed te weten dat de vorm van betaling geen verschil maakt voor de vraag of een bevoordeling kan worden teruggedraaid. Ook als de betaling via een waardepapier loopt, kan de curator langs de weg van dit artikel de begunstigde aanspreken.