Artikel 91 Faillissementswet (91 FW)

Zolang een faillissement loopt, moet de gefailleerde beschikbaar blijven. Dit korte artikel legt dat vast in één regel: hij mag zijn woonplaats niet verlaten zonder toestemming van de rechter-commissaris. De achterliggende gedachte is eenvoudig, namelijk dat de curator hem moet kunnen bereiken en hij op oproepen moet kunnen verschijnen. Gaat een rechtspersoon failliet, dan geldt het verbod op grond van artikel 106 Fw voor de bestuurders en commissarissen, en ook voor wie dat in de drie jaar voor het faillissement was.

Wat het verbod inhoudt

Naar de tekst is het verbod onvoorwaardelijk: het spreekt van het verlaten van de woonplaats en stelt geen ondergrens van duur, afstand of gewicht. In de praktijk gaat de aandacht uit naar afwezigheid die voor de afwikkeling uitmaakt: een verhuizing, een langer verblijf ergens anders, een reis naar het buitenland. Over werken in een andere plaats of een behandeling elders wordt zelden een punt gemaakt, maar dat is hoe er met de bepaling wordt omgegaan en geen uitzondering die in de wet te vinden is. Twijfelt u, vraag dan vooraf toestemming.

Toestemming vragen

De toestemming komt van de rechter-commissaris, en niet van de curator. In de praktijk loopt het verzoek wel vaak via de curator, die er zijn standpunt bij geeft. Vraag het vooraf en op tijd, met een concrete periode en een bestemming erbij, en zorg dat u ook tijdens uw afwezigheid bereikbaar bent.

• Vooraf — toestemming achteraf bestaat niet; de beoordeling gaat over een voorgenomen vertrek.
• Onderbouwd — een reden en een duidelijke periode maken de beoordeling eenvoudiger.

- Geldt zolang het faillissement loopt — dus tot het einde ervan, niet alleen in de eerste weken.

Wat er gebeurt bij overtreding

Het verbod hoort bij de verplichtingen die de wet aan de gefailleerde oplegt in verband met zijn faillissement. Wie zich er niet aan houdt, geeft de curator en de rechter-commissaris reden om aan te nemen dat de medewerking te wensen overlaat. In het uiterste geval kan de rechtbank op grond van artikel 87 Fw bevelen dat hij in verzekerde bewaring wordt gesteld.

Een voorbeeld. Een failliet verklaarde ondernemer wil twee weken naar familie in het buitenland. Hij vraagt dat ruim van tevoren aan, meldt waar hij zit en op welk nummer hij te bereiken is, en geeft aan dat hij de vragenlijst van de curator daarvoor invult. De rechter-commissaris kan zo'n verzoek toestaan. Vertrekt hij zonder iets te melden en blijkt hij onbereikbaar terwijl de curator hem nodig heeft, dan ontstaat er een heel ander gesprek.

In de praktijk

Dit artikel wordt door mensen die failliet gaan vaak als vernederend ervaren, en dat is begrijpelijk. Het is er niet om iemand thuis te houden, maar om te voorkomen dat de afwikkeling stilvalt doordat degene die de antwoorden heeft onvindbaar is. Wie open communiceert over zijn verblijfplaats en bereikbaar blijft, merkt er in de praktijk weinig van.