Artikel 59 Faillissementswet (59 FW)

Een zekerheidsrecht is sterk, maar het reikt niet verder dan de opbrengst van het goed waarop het rust. Brengt dat goed te weinig op, dan blijft er een tekort. Dit artikel bepaalt wat daarmee gebeurt: voor het ontbrekende deel kan de zekerheidshouder als concurrent schuldeiser in het faillissement opkomen, net als iedere andere gewone schuldeiser.

Voor wie het geldt

De regel geldt voor pand- en hypotheekhouders en ook voor degenen wier beperkte recht door de executie is vervallen. Zij hebben allen een aanspraak die met het goed was verbonden; valt de opbrengst tegen, dan resteert er een vordering zonder zekerheid. Die vordering verdwijnt niet, maar verliest haar bijzondere positie.

Wat concurrent zijn betekent

Concurrent wil zeggen: zonder voorrang. De vordering wordt aangemeld bij de curator, komt op de lijst en wordt op de verificatievergadering behandeld. Blijft er na de boedelkosten en de bevoorrechte vorderingen iets over, dan krijgen alle concurrente schuldeisers hetzelfde percentage. In veel faillissementen is dat percentage laag of nul.

Hoe het tekort wordt vastgesteld

Eerst wordt uitgewonnen, dan is duidelijk wat er tekortkomt. Het verschil tussen de vordering en wat uit de opbrengst is ontvangen, is het bedrag waarmee de zekerheidshouder als concurrent meedoet. Wachten op de verkoop hoeft overigens niet altijd: valt de verificatie eerder, dan kan hij op grond van artikel 132 Fw voor het stuk waarvan hij aantoont dat de opbrengst het vermoedelijk niet zal dekken alvast als concurrent worden toegelaten, terwijl zijn voorrang in stand blijft. Het is hoe dan ook zaak dat hij de afrekening van de executie bewaart en meestuurt bij het indienen van zijn vordering; de curator moet kunnen nagaan hoe het bedrag is opgebouwd.

Een voorbeeld. Een bank heeft een hypotheek voor een lening op een bedrijfspand. Het pand wordt verkocht, maar door de markt blijft de opbrengst achter bij de schuld. De bank ontvangt de volledige opbrengst, en dient het restant in bij de curator. Voor dat restant is zij een gewone schuldeiser die naast de leveranciers in de rij staat.

In de praktijk

Voor financiers laat dit zien dat de waarde van een zekerheid staat of valt met de waarde van het onderpand op het moment dat het misgaat. Voor gewone schuldeisers betekent het dat een bank met een tekort ook in hun deel van de koek gaat meedelen.

Voor de gefailleerde die een natuurlijk persoon is, is de restvordering vaak het pijnlijkste onderdeel: na de verkoop van een pand of een woning kan er nog een aanzienlijke schuld overblijven. Wie in die situatie komt, kan zich laten voorlichten over de mogelijkheden die de wet verder biedt, bijvoorbeeld via de schuldhulpverlening van de gemeente.