Artikel 387 Fw: Verzuim, schadevergoeding en ontbinding van het akkoord

Een akkoord is bindend, maar wat als de schuldenaar zich er niet aan houdt? Dit artikel geeft het antwoord: bij iedere tekortkoming is hij zonder meer in verzuim en moet hij de schade vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet valt toe te rekenen. Daarnaast regelt het of het akkoord kan worden ontbonden.

Verzuim zonder ingebrekestelling

Normaal moet een schuldeiser zijn wederpartij eerst in gebreke stellen voordat er verzuim intreedt. Hier niet. Iedere tekortkoming in de nakoming van het akkoord levert meteen verzuim op. Een aanmaning met een laatste termijn is dus geen voorwaarde om aanspraak te kunnen maken.

Dat scheelt tijd en discussie. Schuldeisers hebben in het akkoord al een aanzienlijk deel van hun vordering prijsgegeven; zij hoeven niet ook nog eens formaliteiten te doorlopen voordat zij iets kunnen doen.

De schadevergoeding

De schuldenaar moet de schade vergoeden die de stemgerechtigde schuldeisers of aandeelhouders door de tekortkoming lijden. Daarop is één uitzondering: de tekortkoming kan hem niet worden toegerekend. Het gaat dan om oorzaken die niet zijn schuld zijn en ook niet voor zijn risico komen.

Voor de omvang en de berekening van die schade gelden de gewone regels van het Burgerlijk Wetboek over schadevergoeding, samen met de regel dat nakoming en schadevergoeding elkaar niet uitsluiten. Een schuldeiser kan dus in beginsel zowel betaling als vergoeding van zijn verdere schade vorderen.

Ontbinding van het akkoord

Het akkoord kan zelf bepalen dat ontbinding is uitgesloten. Staat er niets over in, dan geldt de regeling uit de faillissementstitel over de ontbinding van een gehomologeerd akkoord van overeenkomstige toepassing: artikel 165 Fw. Komt de schuldenaar zijn afspraken niet na, dan kan een schuldeiser langs die weg vragen het akkoord te ontbinden.

Dat maakt de vraag of ontbinding wordt uitgesloten tot een wezenlijk punt bij het opstellen van het akkoord. Zonder uitsluiting houden schuldeisers een drukmiddel achter de hand; met uitsluiting weten investeerders en financiers dat de herstructurering niet alsnog kan worden teruggedraaid. Schuldeisers moeten dat punt dus vóór de stemming beoordelen.

Een voorbeeld. In een akkoord is afgesproken dat de leveranciers hun percentage in twee termijnen krijgen. De tweede termijn blijft uit omdat een grote klant wegviel. De leveranciers zijn niet gehouden eerst aan te manen: het verzuim staat vast. Of zij ook schadevergoeding krijgen, hangt af van de vraag of het wegvallen van die klant de onderneming valt toe te rekenen.

In de praktijk

Bent u schuldeiser, lees het akkoord dan vóór de stemming juist op deze punten: hoe en wanneer wordt betaald, en is ontbinding uitgesloten? Dat bepaalt wat u kunt doen als het misgaat.

Blijft betaling uit, leg dat dan meteen schriftelijk vast met datum en bedrag en bereken uw schade concreet. Bij een onbetwiste geldvordering kunt u bovendien vaak direct executeren op grond van artikel 386 Fw.

Bent u ondernemer, houd de betaaltermijnen uit het akkoord dan strak in de gaten en meld problemen vóórdat een termijn verstrijkt. Verzuim treedt hier onmiddellijk in, en een akkoord dat niet wordt nagekomen kan uiteindelijk worden ontbonden.