Artikel 380 Fw: De observator die toezicht houdt op het akkoordtraject

Bereidt de schuldenaar het akkoord zelf voor, dan kan de rechtbank een observator aanstellen. Die houdt toezicht op de totstandkoming van het akkoord en let daarbij op de belangen van de gezamenlijke schuldeisers. Dit artikel regelt zijn aanstelling, zijn taak en wat er gebeurt als het misgaat.

Zijn taak

De observator neemt het roer niet over. De schuldenaar blijft aan zet; de observator kijkt mee. Zijn opdracht is toezicht houden en daarbij het belang van alle schuldeisers samen in het oog houden, ook dat van de schuldeisers die niet aan tafel zitten.

De rechtbank stelt iemand aan die daarvoor is opgeleid en over de vereiste deskundigheid beschikt. Zij houdt rekening met de kenmerken van de zaak, waaronder grensoverschrijdende elementen, en hanteert een procedure en voorwaarden die duidelijk, transparant en rechtvaardig zijn.

Wanneer hij aan de bel trekt

Ziet de observator dat een akkoord er niet zal komen, of dat de gezamenlijke schuldeisers in hun belangen worden geschaad, dan meldt hij dat bij de rechtbank. Dat is zijn kerntaak: hij hoeft niet af te wachten tot iemand anders klaagt.

De rechtbank geeft daarna de observator en de schuldenaar de gelegenheid hun zienswijze te geven en verbindt daaraan de gevolgen die zij passend vindt. Zij kan bijvoorbeeld een herstructureringsdeskundige aanwijzen, die het akkoord dan overneemt.

Komt er langs die weg of op verzoek van een ander een herstructureringsdeskundige, dan trekt de rechtbank de aanstelling van de observator in. Twee toezichthouders naast elkaar zijn niet nodig.

Bevoegdheden, kosten en aansprakelijkheid

Voor de observator gelden dezelfde regels als voor de herstructureringsdeskundige. Hij mag de boeken en andere gegevensdragers raadplegen die hij nodig heeft, en de schuldenaar, bestuurders, aandeelhouders, commissarissen en werknemers moeten hem alle gevraagde inlichtingen geven en hem uit zichzelf informeren over wat van belang is. Buiten dit kader deelt hij die informatie niet.

De rechtbank stelt zijn salaris vast en bepaalt een maximum voor de kosten; zij kan zekerheid of een voorschot verlangen. Hij is niet aansprakelijk voor schade door een mislukte poging tot een akkoord, tenzij hem persoonlijk een ernstig verwijt treft. De rechtbank kan hem te allen tijde ontslaan en vervangen.

Een voorbeeld. Een familiebedrijf werkt zelf aan een akkoord. Omdat een deel van de schuldeisers zich zorgen maakt, stelt de rechtbank een observator aan. Als blijkt dat de onderneming waarde weglekt, meldt hij dat; de rechtbank hoort partijen en wijst alsnog een herstructureringsdeskundige aan.

In de praktijk

Bent u ondernemer, werk dan volledig mee en informeer de observator uit uzelf. Zijn oordeel weegt zwaar bij de rechtbank, en een observator die zich goed geïnformeerd weet, is uw beste referentie richting uw schuldeisers.

Bent u schuldeiser, richt uw signalen dan tot de observator. Hij heeft de bevoegdheid stukken op te vragen en kan de rechtbank inschakelen; daarmee is hij vaak een snellere route dan een eigen procedure.

Merk op dat er in dit traject geen curator en geen bewindvoerder is. De observator en de herstructureringsdeskundige hebben eigen, beperkte taken; het beheer van de onderneming blijft bij de ondernemer zelf.