Artikel 106a Faillissementswet (106a FW)

Dit artikel geeft de rechtbank de mogelijkheid een bestuurder een bestuursverbod op te leggen, waarmee hij een tijd lang geen rechtspersoon meer mag besturen.

Wie het vraagt en tegen wie

De curator vordert het, of het openbaar ministerie verzoekt erom; de rechtbank beslist. Het verbod treft de bestuurder van een in artikel 2:3 BW genoemde rechtspersoon: een vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, naamloze vennootschap, besloten vennootschap of stichting. Uitdrukkelijk valt ook een gewezen bestuurder eronder. Aftreden vlak voor het faillissement biedt dus geen ontsnapping. De aanleiding moet spelen tijdens het faillissement van die rechtspersoon of in de drie jaren die eraan voorafgingen.

De vijf gronden

Het verbod kan alleen worden opgelegd als een van de volgende situaties zich voordoet.

• Aansprakelijkheid vastgesteld — een rechter heeft onherroepelijk geoordeeld dat de bestuurder aansprakelijk is voor zijn handelen of nalaten bij die rechtspersoon, op grond van de bestuurdersaansprakelijkheid uit het Burgerlijk Wetboek.
• Vernietigde benadeling — hij heeft doelbewust namens de rechtspersoon transacties gedaan of laten gebeuren waardoor de schuldeisers aanmerkelijk zijn benadeeld, en de rechter heeft die onherroepelijk vernietigd op grond van artikel 42 Fw of artikel 47 Fw.
• Niet meewerken — hij heeft, hoewel de curator hem daarom vroeg, zijn plicht om inlichtingen te geven en mee te werken in ernstige mate verwaarloosd.
• Herhaling — hij was ten minste tweemaal eerder betrokken bij een faillissement of bij een beëindiging van een rechtspersoon op de wijze die de wet daarbij noemt, en hem treft daarvan een persoonlijk verwijt.

- Vergrijpboete — aan de rechtspersoon of aan de bestuurder is een onherroepelijke boete opgelegd wegens een vergrijp in de zin van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.

Doorwerking en informatie

Is de bestuurder van de failliete rechtspersoon zelf een rechtspersoon, of zijn er meer rechtspersonen die die rol vervullen, dan kan het verbod volgens het tweede lid mede worden uitgesproken tegen de bestuurder van die rechtspersoon of rechtspersonen. Wie zich achter een besturende rechtspersoon bevindt, kan dus zelf worden getroffen. Voor de laatste grond verstrekt de rijksbelastingdienst de benodigde gegevens op verzoek aan het openbaar ministerie of aan de curator; de wet formuleert dat als een verplichting.

Het vierde lid trekt de regeling door naar de natuurlijke persoon die een beroep of een bedrijf uitoefent of heeft uitgeoefend. Voor hem gelden de bepalingen op dezelfde manier, met uitzondering van de eerste grond en van de doorwerking naar bestuurders van bestuurders.

Een voorbeeld. Een bestuurder haalt vlak voor het faillissement de laatste voorraad uit de vennootschap en brengt die onder in een nieuwe onderneming. De rechter vernietigt die transactie op vordering van de curator, en die uitspraak wordt onherroepelijk. Dat opent de weg naar een vordering tot een bestuursverbod.

In de praktijk

Voor schuldeisers is dit vooral een instrument van de curator en het openbaar ministerie; u kunt het niet zelf vorderen, maar u kunt wel signalen aandragen. Voor bestuurders is van belang dat de derde grond niets met fraude te maken hoeft te hebben: wie de curator ondanks een verzoek in ernstige mate laat wachten op de administratie en op antwoorden, kan alleen daardoor al in deze procedure belanden.