Artikel 212cc Faillissementswet (212cc FW)

Op het moment dat een liquidatieprocedure wordt geopend, verliest de bank de vrije beschikking over haar vermogen. Toch komt het voor dat er daarna nog een transactie plaatsvindt. Artikel 212cc Fw bepaalt welk recht dan beslist over de geldigheid daarvan, in afwijking van de hoofdregel dat het recht van het land van opening geldt. Het gaat om handelingen onder bezwarende titel, dus met een tegenprestatie, waarbij de bank beschikt over goederen die aan een register of rekening zijn gekoppeld.

Om welke goederen het gaat

De bepaling ziet op drie groepen. Ten eerste registergoederen. Ten tweede effecten en andere waardepapieren die pas bestaan of pas overgaan zodra dat wordt vastgelegd in een register of op een rekening die de wet voorschrijft. Ten derde stukken die zijn ondergebracht in een gecentraliseerd effectendepot dat onder het recht van een lidstaat valt. Wat deze goederen gemeen hebben, is dat hun overdracht zichtbaar wordt in een administratie waar derden op afgaan.

Welk recht beslist

Het antwoord volgt de administratie. Beslissend is het recht van de lidstaat onder wier gezag het register, de rekening of het depot wordt gehouden. Gaat het om een onroerende zaak, dan geldt het recht van de lidstaat waar die zaak ligt. De gedachte is dezelfde als bij de andere uitzonderingen: wie op een openbaar register of een effectenrekening afgaat, moet weten aan welk rechtsstelsel hij zijn zekerheid ontleent.

Waarom dat belangrijk is

Zonder deze regel zou een koper die te goeder trouw een effectenpositie of een pand overneemt, achteraf kunnen worden geconfronteerd met een buitenlands rechtsstelsel dat de transactie ongeldig acht. Dat zou het vertrouwen in registers en effectenadministraties ondergraven. De bepaling zegt overigens alleen welk recht beslist; zij verklaart de handeling niet zonder meer geldig. Dat aangewezen recht kan er ook toe leiden dat de handeling geen effect heeft.

Een voorbeeld. Een bank uit een andere lidstaat draagt na de opening van de procedure effecten over die zijn geadministreerd op een rekening in Nederland. Of die overdracht geldig is, wordt beoordeeld naar Nederlands recht, omdat de rekening hier wordt gehouden.

In de praktijk

• Koper of wederpartij: ga na waar het register, de rekening of het depot wordt gehouden, want dat land levert het beslissende recht.
• Betrokken instelling: leg het tijdstip van de transactie en van de opening van de procedure nauwkeurig vast; de volgorde is hier bepalend.

Deze bepaling staat naast de regeling voor benadeling van schuldeisers. Ook een handeling die naar het aangewezen recht geldig is, kan nog worden aangepakt als de gezamenlijke schuldeisers erdoor zijn benadeeld.