Boek 2 Artikel 122 (2:122 BW)

Statuten regelen niet alleen de verhouding tussen de vennootschap en haar aandeelhouders. Soms kennen zij ook een recht toe aan iemand die daarbij niet als aandeelhouder optreedt. Dit artikel beschermt zo iemand tegen een latere statutenwijziging die zijn recht aantast zonder dat hij daarmee heeft ingestemd.

De regel

Wordt een statutaire bepaling gewijzigd waarbij aan een ander dan aan aandeelhouders als zodanig enig recht is toegekend, dan kan die wijziging aan dat recht geen nadeel toebrengen zolang de rechthebbende er niet mee instemt. Instemming van de rechthebbende neemt die bescherming weg; zonder die instemming kan zijn recht door de wijziging niet worden aangetast.

Let op het zinsdeel 'als zodanig'. Het gaat om rechten die iemand niet in zijn hoedanigheid van aandeelhouder heeft. Wie als aandeelhouder een recht ontleent aan de statuten, valt buiten dit artikel; voor hem gelden de gewone regels over statutenwijziging.

De uitzondering: het voorbehoud

De bescherming vervalt als bij de toekenning van het recht de bevoegdheid tot wijziging in die bepaling uitdrukkelijk was voorbehouden. Wie destijds wist dat de bepaling kon worden gewijzigd, kan zich later niet beroepen op de bescherming van dit artikel. Het voorbehoud moet wel uitdrukkelijk zijn gemaakt en op dat moment in de bepaling hebben gestaan; een voorbehoud dat er pas later bij is gezet, helpt niet.

• Wie beschermd is: degene aan wie de statuten een recht toekennen anders dan in zijn hoedanigheid van aandeelhouder.
• Waartegen: nadeel dat uit een wijziging van die bepaling voortvloeit.

- Wat de bescherming opheft: instemming van de rechthebbende, of een uitdrukkelijk voorbehoud bij de toekenning.

Hoe dit in de praktijk uitpakt

Voor het bestuur betekent dit dat een statutenwijziging vraagt om een inventarisatie: staan er rechten van anderen in de statuten, en zijn die bij de toekenning met een wijzigingsvoorbehoud omkleed? Zo niet, dan is toestemming van de rechthebbende nodig, of moet de wijziging zo worden ingericht dat zijn recht er niet onder lijdt.

In de praktijk

Voor de rechthebbende hangt de sterkte van zijn positie af van wat er bij de toekenning is vastgelegd: zonder uitdrukkelijk voorbehoud kan de bepaling niet tegen zijn wil in zijn nadeel worden gewijzigd. Voor de vennootschap geldt het omgekeerde: een recht dat zij zonder voorbehoud toekent, kan zij later niet eenzijdig via een statutenwijziging terugnemen.