Boek 2 Artikel 204a (2:204a BW)

Aandelen kunnen ook worden volgestort met iets anders dan geld: een machine, een klantenbestand, een onderneming, een vordering. Artikel 2:204a BW eist dat de oprichters dan opschrijven wat er precies wordt ingebracht, welke waarde daaraan is toegekend en hoe die waarde is bepaald. Die beschrijving is het bewijsstuk dat er tegenover de uitgegeven aandelen werkelijk iets van waarde staat, en zij is te raadplegen door de mensen die daar belang bij hebben.

Wat er in de beschrijving staat

Drie dingen horen erin: wat wordt ingebracht, welke waarde daaraan wordt toegekend en welke waarderingsmethoden zijn toegepast. Een onderneming kan worden gewaardeerd op de opbrengst die zij naar verwachting genereert, op de waarde van haar bezittingen of op wat een koper er in de markt voor zou geven; die methoden leveren verschillende uitkomsten op. Door de methode te noemen maken de oprichters controleerbaar hoe zij aan hun bedrag komen.

In dit artikel wordt geen accountant genoemd. De beschrijving is het werk van de oprichters zelf, en zij ondertekenen haar alle. De wet eist de handtekening van alle oprichters; een beschrijving die slechts door een deel van hen is getekend, voldoet niet aan het eerste lid. Is er één oprichter, dan tekent die alleen.

De peildatum van zes maanden

De wet wil dat de beschrijving een recent beeld geeft: zij ziet op de toestand van het ingebrachte op een dag die hooguit zes maanden vóór de oprichting ligt. Het tweede lid koppelt daar een plicht aan die losstaat van die termijn. Is vóór de inbreng bekend dat de waarde na de peildatum aanzienlijk is gedaald, dan moet er een nieuwe beschrijving komen. Denk aan een octrooi dat na de peildatum door de rechter wordt vernietigd, of aan een exclusieve licentie die de licentiegever in de tussentijd heeft beëindigd.

Waar de beschrijving ligt

De vennootschap legt de beschrijving op haar kantoor ter inzage voor de houders van haar aandelen en voor anderen aan wie vergaderrecht toekomt, zoals certificaathouders met dat recht. Wie later toetreedt of wie zich afvraagt of het kapitaal wel echt is volgestort, kan het stuk dus opvragen. De terinzagelegging is een taak van de vennootschap zelf, niet van de oprichters: de beschrijving wordt door de oprichters opgemaakt, maar daarna door de vennootschap ten kantore beschikbaar gehouden voor de in het eerste lid genoemde personen.

Een voorbeeld: twee vennoten brengen hun bestaande vennootschap onder firma in een nieuwe bv in. Zij beschrijven de voorraad, de bestelbus, het klantenbestand en de lopende opdrachten, noemen per post de waarde en leggen uit dat zij de bus op de dagwaarde en de voorraad op de inkoopprijs hebben gezet. Liggen de dag waarop de beschrijving betrekking heeft en de dag van oprichting door vertraging bij de bank of de notaris meer dan zes maanden uit elkaar, dan moeten zij een nieuwe beschrijving opmaken.

In de praktijk

De beschrijving hoort klaar te zijn voordat de akte wordt gepasseerd, en bij vertraging van de oprichting is de peildatum het punt om op te letten. Wanneer bij elke post is vastgelegd op welke gegevens de waarde berust, kan later worden nagegaan hoe het bedrag tot stand kwam. Bewaard bij de vennootschapsstukken, blijft de beschrijving beschikbaar als later de vraag rijst of de aandelen zijn volgestort.