- In geval van faillissement van de vennootschap is iedere bestuurder jegens de boedel hoofdelijk aansprakelijk voor het bedrag van de schulden voor zover deze niet door vereffening van de overige baten kunnen worden voldaan, indien het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement.
- Indien het bestuur niet heeft voldaan aan zijn verplichtingen uit de artikelen 10 of 394, heeft het zijn taak onbehoorlijk vervuld en wordt vermoed dat onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak is van het faillissement. Hetzelfde geldt indien de vennootschap volledig aansprakelijk vennoot is van een vennootschap onder firma of commanditaire vennootschap en niet voldaan is aan de verplichtingen uit artikel 15i van Boek 3. Een onbelangrijk verzuim wordt niet in aanmerking genomen.
- Niet aansprakelijk is de bestuurder die bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling door het bestuur niet aan hem te wijten is en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen daarvan af te wenden.
- De rechter kan het bedrag waarvoor de bestuurders aansprakelijk zijn verminderen indien hem dit bovenmatig voorkomt, gelet op de aard en de ernst van de onbehoorlijke taakvervulling door het bestuur, de andere oorzaken van het faillissement, alsmede de wijze waarop dit is afgewikkeld. De rechter kan voorts het bedrag van de aansprakelijkheid van een afzonderlijke bestuurder verminderen indien hem dit bovenmatig voorkomt, gelet op de tijd gedurende welke die bestuurder als zodanig in functie is geweest in de periode waarin de onbehoorlijke taakvervulling plaats vond.
- Is de omvang van het tekort nog niet bekend, dan kan de rechter, al dan niet met toepassing van het vierde lid, bepalen dat van het tekort tot betaling waarvan hij de bestuurders veroordeelt, een staat wordt opgemaakt overeenkomstig de bepalingen van de zesde titel van het tweede boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
- De vordering kan slechts worden ingesteld op grond van onbehoorlijke taakvervulling in de periode van drie jaren voorafgaande aan het faillissement. Een aan de bestuurder verleende kwijting staat aan het instellen van de vordering niet in de weg. De bestuurder is niet bevoegd tot verrekening met een vordering op de vennootschap.
- Met een bestuurder wordt voor de toepassing van dit artikel gelijkgesteld degene die het beleid van de vennootschap heeft bepaald of mede heeft bepaald, als ware hij bestuurder. De vordering kan niet worden ingesteld tegen een door de rechter benoemde bewindvoerder of een door de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam aangestelde bestuurder als bedoeld in artikel 356, onder c.
- Dit artikel laat onverlet de bevoegdheid van de curator tot het instellen van een vordering op grond van de overeenkomst met de bestuurder of op grond van artikel 9.
- Indien een bestuurder ingevolge dit artikel aansprakelijk is en niet in staat is tot betaling van zijn schuld terzake, kan de curator de door die bestuurder onverplicht verrichte rechtshandelingen waardoor de mogelijkheid tot verhaal op hem is verminderd, ten behoeve van de boedel door een buitengerechtelijke verklaring vernietigen, indien aannemelijk is dat deze geheel of nagenoeg geheel met het oogmerk van vermindering van dat verhaal zijn verricht. Artikel 45 leden 4 en 5 van Boek 3 is van overeenkomstige toepassing.
- Artikel 138 lid 10 is van toepassing.
←
Terug 2:247 · Schriftelijke vastlegging van handelingen met de enig aandeelhouder
Verder 2:249 · Aansprakelijkheid voor een misleidende jaarrekening van een bv
→
Boek 2 Artikel 248 (2:248 BW)
Aansprakelijkheid van bestuurders bij faillissement van de bv
Wettekst
Toelichting
Dit is het artikel waar iedere bestuurder van een bv van hoort zodra er een curator in beeld komt. Gaat de vennootschap failliet en heeft het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk vervuld, terwijl aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is, dan is iedere bestuurder tegenover de boedel hoofdelijk aansprakelijk voor het bedrag van de schulden dat niet uit de overige baten kan worden voldaan. Het gaat dus niet om een deel van de schade, maar om het hele tekort.
Kennelijk onbehoorlijk bestuur
De maatstaf is streng en dat is bewust. Een ongelukkige inschatting of een mislukte investering is niet genoeg: ondernemen brengt risico's mee die mogen worden genomen. Het gaat om handelen waartoe geen redelijk denkend bestuurder in dezelfde omstandigheden zou zijn overgegaan. Bovendien moet dat gedrag aannemelijk een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn; bij een klap van buitenaf ontbreekt dat verband meestal.
De twee verzuimen die alles omdraaien
Er is één situatie waarin de bewijslast omslaat. Heeft het bestuur niet voldaan aan de administratieplicht of aan de plicht de jaarrekening tijdig openbaar te maken — de verplichtingen uit artikel 2:10 BW en artikel 2:394 BW — dan staat vast dat het zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld, en wordt bovendien vermoed dat die onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Hetzelfde geldt als de vennootschap volledig aansprakelijk vennoot is van een vennootschap onder firma of een commanditaire vennootschap en de bijbehorende verplichtingen uit artikel 3:15i BW niet zijn nagekomen. Een onbelangrijk verzuim telt niet mee.
Administratie en deponering zijn daarmee de twee taken waarop een bestuurder het scherpst wordt afgerekend. Wie de boekhouding op orde heeft en op tijd deponeert, dwingt de curator het onbehoorlijke bestuur en het oorzakelijk verband gewoon te bewijzen.
De uitweg voor de individuele bestuurder
Aansprakelijkheid is hoofdelijk, maar niet onontkoombaar. Niet aansprakelijk is de bestuurder die bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling niet aan hem te wijten is én dat hij niet heeft stilgezeten om de gevolgen ervan af te wenden. Beide onderdelen moeten worden aangetoond. Wie zich als bestuurder afzijdig hield en niets ondernam, komt er dus niet mee weg dat een collega de fouten maakte; van hem wordt verwacht dat hij aan de bel trok, zich verzette en zo nodig vertrok.
De rechter kan het bedrag verlagen als het hem bovenmatig voorkomt, gelet op de aard en de ernst van het wanbeleid, de andere oorzaken van het faillissement en de wijze van afwikkeling. Ook per bestuurder kan hij matigen, gelet op de tijd die deze in functie was toen het misging. Is het tekort nog onbekend, dan kan hij dat later in een schadestaat laten vaststellen volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Grenzen en bijzonderheden
- Terugkijkperiode en kwijting — alleen onbehoorlijke taakvervulling in de drie jaren vóór het faillissement telt; een verleende decharge staat de vordering niet in de weg en verrekenen mag de bestuurder niet.
- Feitelijk beleidsbepaler — wie het beleid heeft bepaald of mede bepaald alsof hij bestuurder was, wordt met een bestuurder gelijkgesteld; de aandeelhouder die aan de touwtjes trok kan dus worden aangesproken.
- Uitgezonderd en aanvullend — de vordering kan niet worden ingesteld tegen een door de rechter benoemde bewindvoerder of tegen een door de ondernemingskamer aangestelde bestuurder; daarnaast kan de curator een vordering instellen op grond van de overeenkomst met de bestuurder of van artikel 2:9 BW.
Kan een aansprakelijke bestuurder niet betalen, dan kan de curator onverplichte handelingen waarmee die bestuurder verhaal op zijn privévermogen heeft verminderd buitengerechtelijk vernietigen, mits aannemelijk is dat zij vrijwel uitsluitend met dat oogmerk zijn verricht.
In de praktijk
Houd de administratie zo bij dat de rechten en verplichtingen van de vennootschap er op elk moment uit blijken, en deponeer de jaarrekening op tijd; die twee dingen bepalen in veel faillissementen de uitkomst. Trek als medebestuurder aan de bel en leg schriftelijk vast wat u hebt gedaan. En besef dat kwijting geen bescherming biedt tegen deze vordering.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is de taakvervulling kennelijk onbehoorlijk?
Een bestuurder werd aangesproken voor het tekort in het faillissement van de vennootschap. De Hoge Raad hanteert als maatstaf dat van kennelijk onbehoorlijke taakvervulling slechts sprake kan zijn als geen redelijk denkend bestuurder onder dezelfde omstandigheden zo zou hebben gehandeld. Een duidelijke opzet om schuldeisers te benadelen is daarvoor geen vereiste; dat is hooguit een van de concrete omstandigheden die bij de beoordeling meewegen.
-
Hoe ontzenuwt een bestuurder het wettelijk vermoeden?
Heeft het bestuur de boekhoud- of publicatieplicht geschonden, dan staat onbehoorlijke taakvervulling vast en wordt vermoed dat die een belangrijke oorzaak van het faillissement is. De Hoge Raad besliste dat het voor het ontzenuwen van dat vermoeden volstaat dat de aangesproken bestuurder aannemelijk maakt dat andere feiten of omstandigheden dan zijn onbehoorlijke taakvervulling een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest, zoals een van buiten komende oorzaak. Het hof was aan de daarover aangevoerde stellingen voorbijgegaan en het arrest werd vernietigd.
-
Mag een bestuurder wijzen op gedrag van medebestuurders?
De vraag was of een bestuurder het wettelijk vermoeden kan ontzenuwen door te wijzen op handelingen van een medebestuurder die op zichzelf geen kennelijk onbehoorlijk bestuur opleveren. De Hoge Raad beantwoordde die vraag bevestigend: ook zulke handelingen kunnen als andere belangrijke oorzaak van het faillissement worden aangevoerd. Het hof had ten onrechte geoordeeld dat een bestuurder zich daarop niet mag beroepen.
-
Wanneer geldt iemand als feitelijk beleidsbepaler?
De curator sprak niet alleen de formele bestuurders aan, maar ook iemand die feitelijk het beleid zou hebben bepaald. De Hoge Raad oordeelde dat daarvoor niet vereist is dat die persoon in plaats van het formele bestuur heeft bestuurd; voldoende is dat hij zich ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend. Uit het woord 'mede' in de wettekst volgt dat het bepalen van beleid ook kan plaatsvinden naast formele bestuurders die hun taak blijven uitoefenen.
-
Welke gronden rechtvaardigen matiging van het bedrag?
Het hof had de aansprakelijkheid van de bestuurders gematigd tot een tiende van het boedeltekort en daarbij alle omstandigheden van het geval meegewogen. De Hoge Raad besliste dat de wettelijke matigingsgronden limitatief zijn opgesomd, zodat de rechter zich niet op alle omstandigheden mag baseren en bijvoorbeeld een geringe beloning geen zelfstandige matigingsgrond is. Matiging is overigens ook mogelijk als het boedeltekort niet groter is dan de door het onbehoorlijk bestuur veroorzaakte schade, en het persoonlijk voordeel dat bestuurders uit de gewraakte transacties trokken mag worden meegewogen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.