Boek 2 Artikel 249 (2:249 BW)

Cijfers die naar buiten gaan, moeten kloppen. Artikel 2:249 BW bepaalt dat bestuurders tegenover derden hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de schade die dezen lijden doordat de jaarrekening, tussentijdse cijfers of het bestuursverslag een misleidend beeld geven van de toestand van de vennootschap, voor zover die stukken bekend zijn gemaakt. De bestuurder die bewijst dat dit niet aan hem te wijten is, gaat vrijuit.

Om welke stukken het gaat

Drie soorten stukken vallen eronder: de jaarrekening, tussentijdse cijfers en het bestuursverslag. De wettekst voegt daaraan toe 'voor zover deze bekend zijn gemaakt'. Bekendmaking kan op verschillende manieren gebeuren: door deponering bij het handelsregister, door toezending aan een bank of een koper, of door plaatsing op een website. Van tussentijdse cijfers wordt in de praktijk veel gebruikgemaakt bij financieringen en overnames, omdat de laatste jaarrekening dan vaak al enige tijd oud is.

Wie een beroep kan doen op dit artikel

De bepaling beschermt derden: wie op de cijfers is afgegaan en daardoor schade lijdt. Denk aan een bank die krediet verstrekt op basis van een balans die er beter uitziet dan de werkelijkheid, aan een leverancier die op rekening levert, of aan een koper die te veel betaalt voor de aandelen. Zij moeten wel aannemelijk maken dat er een misleidende voorstelling is gegeven en dat zij daardoor schade hebben geleden. Het verband tussen het misleidende beeld en de schade staat in de wettekst zelf: het gaat om schade die 'dientengevolge' is geleden.

Wanneer een voorstelling misleidend is

De wet spreekt van een misleidende voorstelling van de toestand van de vennootschap. Of daarvan sprake is, hangt af van het beeld dat de stukken als geheel geven en van de omstandigheden van het geval. Voorbeelden van posten die zo'n beeld kunnen opleveren, zijn een voorraad die er niet meer is, een vordering die oninbaar is maar voor de volle waarde staat, of een verplichting die niet is opgenomen.

De uitweg voor de individuele bestuurder

Aansprakelijkheid is hoofdelijk: iedere bestuurder kan voor het geheel worden aangesproken. Wie erbuiten wil blijven, moet bewijzen dat het misleidende beeld niet aan hem te wijten is. De bewijslast ligt dus bij de bestuurder, niet bij de benadeelde. Of een bestuurder in dat bewijs slaagt, hangt af van de omstandigheden van het geval. Onderling kunnen bestuurders die tegenover de derde hebben betaald, op grond van de regels over hoofdelijkheid een regres hebben op hun medebestuurders.

Een voorbeeld: een bv haalt krediet op bij een bank en overlegt tussentijdse cijfers waarin een groot debiteurensaldo staat dat in werkelijkheid al maanden oninbaar is. De bank verstrekt het krediet, de vennootschap valt om en de bank blijft met een verlies zitten. Zij kan zich tot de bestuurders wenden, die per persoon zullen moeten laten zien dat het beeld niet aan hen te wijten was.

In de praktijk

Controleer voordat cijfers de deur uitgaan of ze het beeld geven dat u zelf van de onderneming hebt, en corrigeer posten waarvan u weet dat ze niet meer kloppen. Leg vast met wie u de stukken hebt besproken en welke vragen u hebt gesteld. Voor wie op cijfers afgaat: vraag naar de datum, naar de status van de stukken en naar de accountantsverklaring, want dit artikel geeft verhaal, maar het is prettiger het misverstand vooraf te voorkomen.