Boek 2 Artikel 331 (2:331 BW)

Bij een fusie verandert er voor de verkrijgende vennootschap vaak weinig: zij blijft bestaan en neemt het vermogen van een andere rechtspersoon op. Daarom laat de wet toe dat haar bestuur zelf tot de fusie besluit, zonder tussenkomst van de algemene vergadering. Dat is een uitzondering op de hoofdregel dat de aandeelhouders over een fusie gaan, en de wet omkleedt haar met waarborgen.

Wanneer het bestuur zelf mag besluiten

• De statuten moeten het toelaten — de bevoegdheid geldt alleen als de statuten niets anders bepalen. Wie dit niet wil, legt dat bij de oprichting of bij een statutenwijziging vast.
• Het voornemen moet zijn aangekondigd — de vennootschap moet in de aankondiging dat het voorstel tot fusie is neergelegd, hebben vermeld dat zij van plan is langs deze weg te besluiten. Aandeelhouders kunnen dus niet worden verrast.

- Er mag geen tegenspraak zijn — aandeelhouders kunnen het bestuursbesluit blokkeren, zoals hieronder staat.

Het blokkeringsrecht van de aandeelhouders

Aandeelhouders die samen ten minste een twintigste van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, kunnen het bestuur binnen een maand na de aankondiging verzoeken de algemene vergadering bijeen te roepen om over de fusie te beslissen. Een lagere drempel mag in de statuten worden opgenomen, een hogere niet. Wordt zo'n verzoek gedaan, dan vervalt de bevoegdheid van het bestuur en loopt het besluit langs de gewone weg: de oproepings- en besluitvormingsregels van de artikelen 2:317 en 2:330 BW gelden dan onverkort, inclusief de versterkte meerderheid bij een lage opkomst.

Die maand is een harde termijn. Wie hem laat verstrijken, kan het bestuursbesluit later niet meer op deze grond bestrijden. Voor een minderheidsaandeelhouder is dit dus het moment om te reageren: de aankondiging in de gaten houden en meteen optreden.

De verdwijnende dochter

Het vierde lid regelt de spiegelbeeldige situatie. Fuseert een vennootschap met een vennootschap waarvan zij alle aandelen houdt, dan mag ook die volle dochter — de verdwijnende vennootschap — bij bestuursbesluit tot fusie besluiten, tenzij haar statuten anders bepalen. Ook dat is logisch: de enige aandeelhouder is de vennootschap die aan de andere kant van de fusie staat, dus een aparte vergadering zou een formaliteit zijn.

Een voorbeeld. Een holding wil haar dochter, waarvan zij alle aandelen houdt, in zich opnemen. De holding besluit als verkrijgende vennootschap bij bestuursbesluit, en omdat zij alle aandelen in de dochter houdt, mag ook het bestuur van die verdwijnende dochter op grond van het vierde lid zelf besluiten. Zou de verkrijgende vennootschap daarentegen honderd kleine aandeelhouders hebben, dan kan een groepje met een twintigste van het kapitaal de zaak alsnog naar de algemene vergadering trekken.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit artikel tijdwinst, maar alleen als de aankondiging klopt: is het voornemen daarin niet vermeld, dan is de weg van het bestuursbesluit afgesloten en moet er alsnog een vergadering komen. Voor de aandeelhouder is de les eenvoudig: de aankondiging van de neerlegging is niet vrijblijvend nieuws, maar het startsein van een maand waarin hij zijn stem kan opeisen.