- Tot het indienen van een verzoek als bedoeld in artikel 345 zijn bevoegd: a. indien het betreft een vereniging, een coöperatie of een onderlinge waarborgmaatschappij: de leden van de rechtspersoon ten getale van ten minste 300, of zoveel leden als ten minste een tiende gedeelte van het ledental uitmaken, of zoveel leden als tezamen bevoegd zijn tot het uitbrengen van ten minste een tiende gedeelte der stemmen in de algemene vergadering of zoveel minder als de statuten bepalen; b. indien het betreft een naamloze vennootschap of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid met een geplaatst kapitaal van maximaal € 22,5 miljoen: een of meer houders van aandelen of van certificaten van aandelen, die alleen of gezamenlijk ten minste een tiende gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of rechthebbenden zijn op een bedrag van aandelen of certificaten daarvan tot een nominale waarde van € 225 000 of zoveel minder als de statuten bepalen; c. indien het betreft een naamloze vennootschap of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid met een geplaatst kapitaal van meer dan € 22,5 miljoen: een of meer houders van aandelen of van certificaten van aandelen, die alleen of gezamenlijk ten minste een honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of zoveel minder als de statuten bepalen; d. in afwijking van de onderdelen b en c, indien het betreft een naamloze vennootschap of besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid waarvan aandelen of certificaten zijn toegelaten tot de handel op een gereglementeerde markt of een multilaterale handelsfaciliteit, als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht of een met een gereglementeerde markt of multilaterale handelsfaciliteit vergelijkbaar systeem uit een staat die geen lidstaat is: een of meer houders van aandelen of van certificaten van aandelen, die alleen of gezamenlijk ten minste een honderdste gedeelte van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen of ten minste een waarde vertegenwoordigen van € 20 miljoen volgens de slotkoers op de laatste handelsdag voor indiening van het verzoek, of zoveel minder als de statuten bepalen; e. de rechtspersoon als bedoeld in artikel 344; f. degenen, aan wie daartoe bij de statuten of bij overeenkomst met de rechtspersoon de bevoegdheid is toegekend.
- Voor de toepassing van lid 1, onderdeel e, kan het verzoek namens de rechtspersoon ook worden ingediend door de raad van commissarissen of, indien toepassing is gegeven aan artikel 129a of 239a, door de niet uitvoerende bestuurders. Voor de toepassing van dit lid wordt met een raad van commissarissen gelijkgesteld een toezichthoudend orgaan dat bij of krachtens de statuten van de rechtspersoon is ingesteld.
- Onverminderd lid 1, onderdeel e, kan het verzoek in geval van faillissement van de rechtspersoon ook worden ingediend door de curator. Artikel 349 is niet van toepassing.
←
Terug 2:345 · Het verzoek om een onderzoek naar het beleid
Verder 2:347 · De vakbond als verzoeker van een enquête
→
Boek 2 Artikel 346 (2:346 BW)
Wie een enquête kan verzoeken
Wettekst
Toelichting
Niet iedereen die ontevreden is over een rechtspersoon kan een onderzoek vragen. Dit artikel bepaalt wie enquêtebevoegd is en werkt met drempels die per rechtsvorm en per omvang van het kapitaal verschillen. Wie de drempel niet haalt, komt niet binnen, hoe sterk zijn verhaal ook is.
Verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen
Hier gaat het om aantallen leden. Bevoegd zijn ten minste driehonderd leden, of zoveel leden als een tiende van het ledental uitmaken, of zoveel leden als samen een tiende van de stemmen in de algemene vergadering kunnen uitbrengen. De statuten mogen die eisen verlagen, niet verhogen. Bij een grote vereniging is de eis van driehonderd leden vaak eenvoudiger te halen dan de eis van een tiende deel.
Naamloze en besloten vennootschappen
Bij vennootschappen gaat het om kapitaal. De drempel hangt af van de omvang van het geplaatste kapitaal en van de vraag of de aandelen of certificaten verhandelbaar zijn.
- Kapitaal van maximaal € 22,5 miljoen: houders van aandelen of certificaten die samen ten minste een tiende van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, of rechthebbend zijn op een nominale waarde van € 225 000.
- Kapitaal boven € 22,5 miljoen: houders die samen ten minste een honderdste van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen.
- Verhandelde aandelen of certificaten: houders die samen ten minste een honderdste van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, of een waarde van ten minste € 20 miljoen volgens de slotkoers op de laatste handelsdag vóór indiening.
Ook hier mogen de statuten lagere drempels bepalen. Certificaathouders staan in dit artikel uitdrukkelijk naast aandeelhouders, zodat wie alleen het economische belang bij aandelen heeft toch toegang tot de ondernemingskamer houdt.
De rechtspersoon zelf en anderen
Ook de rechtspersoon zelf kan een enquête vragen. Namens hem kan dat door de raad van commissarissen of, in een monistisch bestuur, door de niet uitvoerende bestuurders; met een raad van commissarissen wordt daarbij een ander statutair toezichthoudend orgaan gelijkgesteld. Daarnaast is bevoegd wie die bevoegdheid in de statuten of bij overeenkomst met de rechtspersoon heeft gekregen; dat gebeurt bijvoorbeeld bij een stichting die de belangen van certificaathouders behartigt of bij een financier met een groot belang.
De curator
Is de rechtspersoon failliet, dan kan ook de curator een onderzoek vragen. Voor hem geldt de eis niet dat bezwaren eerst schriftelijk aan het bestuur en de raad van commissarissen zijn voorgelegd; die drempel uit artikel 2:349 BW is voor hem uitgeschakeld. Dat is praktisch, want in een faillissement is er vaak geen bestuur meer dat zinvol kan reageren.
Een voorbeeld. Een minderheidsaandeelhouder in een bv met een geplaatst kapitaal van twee ton houdt vijf procent van de aandelen en haalt de drempel van een tiende niet. Samen met een certificaathouder die ook vijf procent vertegenwoordigt, komt hij er wel: de wet staat toe dat verzoekers hun belangen optellen.
In de praktijk
Controleer als eerste de drempel en zoek zo nodig medestanders; een verzoek dat op de bevoegdheid strandt, kost geld en waarschuwt de tegenpartij. Kijk ook in de statuten, want daarin kan een lagere drempel staan. En bedenk dat wie bij het aangaan van een investering een enquêtebevoegdheid bedingt, zich daarmee een sterk drukmiddel verschaft voor het geval het later misgaat.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Enquête bij een dochtervennootschap
Aandeelhouders van een beursgenoteerde moedervennootschap verzochten een onderzoek dat zich mede uitstrekte tot dochtervennootschappen waarin zij zelf geen aandelen hielden. De Hoge Raad aanvaardde dat de wet daarvoor ruimte laat: bij een zodanige economische en organisatorische eenheid tussen moeder en volledige dochters kunnen de aandeelhouders van de moeder ook ten aanzien van die dochters een onderzoek verlangen. Ook hier is de economische werkelijkheid beslissend voor de bevoegdheid.
-
Kan een ondernemingsraad een enquête verzoeken?
Een ondernemingsraad aan wie de bevoegdheid tot het indienen van een enquêteverzoek was toegekend, vroeg een onderzoek naar het beleid en de gang van zaken bij de onderneming. Tegen het verweer dat zo'n bevoegdheid alleen aan buiten de rechtspersoon staande derden kan worden toegekend, oordeelde de Ondernemingskamer dat noch de tekst van art. 2:346 aanhef en onder c BW, noch doel en strekking van die bepaling steun bieden voor die beperkte uitleg; dat de ondernemingsraad in de eerste plaats voor overleg is ingesteld en het belang van de onderneming als zodanig kan meewegen, pleit juist vóór toekenning van de enquêtebevoegdheid. Het verzoek werd toegewezen en er werden onmiddellijke voorzieningen getroffen.
-
Certificaten in een onverdeelde nalatenschap
Certificaten van aandelen maakten deel uit van een onverdeelde nalatenschap; de vraag was of de deelgenoten een enquête konden verzoeken. De Hoge Raad oordeelde dat de bevoegdheid daartoe in zo'n geval niet afhangt van de formele hoedanigheid van certificaathouder, maar ervan of de verzoeker als kapitaalverschaffer een eigen economisch belang heeft. Wie dat belang heeft, wordt gelijkgesteld met de certificaathouders die de wet noemt.
-
Mag een middellijk aandeelhouder een enquête vragen?
De vraag was of iemand die niet zelf aandeelhouder of certificaathouder is, maar het kapitaal indirect verschaft, een enquête kan verzoeken. Volgens de Hoge Raad moet de verschaffer van risicodragend kapitaal die een eigen economisch belang heeft in de vennootschap waarop het verzoek betrekking heeft, welk belang in zoverre op één lijn kan worden gesteld met dat van een aandeelhouder of certificaathouder, voor de toepassing van deze bepaling met hen worden gelijkgesteld. Daarmee is de kring van bevoegde verzoekers bepaald door de economische werkelijkheid en niet alleen door de juridische hoedanigheid.
-
Wanneer mag een concernenquête worden gelast?
De Ondernemingskamer had een onderzoek gelast dat zich uitstrekte tot zowel de moedervennootschap als haar dochter. De Hoge Raad formuleerde de eis voor zo'n concernenquête: de vennootschap ten aanzien waarvan aan de kapitaaleis is voldaan en de rechtspersoon waarop het verzoek mede betrekking heeft, moeten met elkaar in een groep zijn verbonden, en de moeder moet het beleid en de gang van zaken van de dochter mede hebben bepaald. Zo blijft de uitbreiding naar groepsmaatschappijen begrensd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.