Boek 2 Artikel 334p (2:334p BW)

Niet iedereen met een aanspraak op een rechtspersoon is lid of aandeelhouder. Een rechtspersoon kan ook aan anderen rechten hebben toegekend die afhangen van haar resultaten of van haar aandelenkapitaal, zoals de wet zelf noemt: een recht op een uitkering van winst of een recht om aandelen te nemen. Dit artikel zorgt ervoor dat zulke bijzondere rechten bij een splitsing niet tussen wal en schip vallen.

Twee mogelijkheden

• Een gelijkwaardig recht — de rechthebbende krijgt rechten in de verkrijgende rechtspersonen die, zo nodig samen met wat hij tegenover de voortbestaande splitsende rechtspersoon houdt, gelijkwaardig zijn aan zijn recht van vóór de splitsing.
• Een schadeloosstelling — in plaats van een vervangend recht krijgt hij een vergoeding in geld.

Wat er voor de rechthebbende wordt geregeld, moet al in het voorstel tot splitsing staan. Artikel 2:334f BW verlangt dat het voorstel vermeldt welke rechten of vergoedingen ten laste van de verkrijgende rechtspersonen worden toegekend aan wie anders dan als lid of aandeelhouder bijzondere rechten heeft, en met ingang van welk tijdstip. De rechthebbende kan dus in de neergelegde stukken nagaan wat er voor hem is voorzien en of dat aansluit bij zijn recht van vóór de splitsing.

Wie het bedrag bepaalt

Komen partijen er niet uit, dan wordt de schadeloosstelling bepaald door een of meer onafhankelijke deskundigen. Die worden op verzoek van de meest gerede partij — degene die het initiatief neemt — benoemd door de voorzieningenrechter van de rechtbank van het arrondissement waar de splitsende rechtspersoon zijn woonplaats heeft. Zowel de rechthebbende als de rechtspersoon kan dat verzoek doen.

Zekerheidsrechten op zo'n bijzonder recht

Rustte er een pandrecht of vruchtgebruik op het bijzondere recht, dan is de regeling van artikel 2:334o BW daarop van overeenkomstige toepassing.

Een voorbeeld. Een oud-bestuurder heeft bij zijn vertrek met een besloten vennootschap afgesproken dat hij tien jaar lang vijf procent van de jaarwinst ontvangt. De vennootschap splitst zich in twee vennootschappen, die elk een deel van de onderneming voortzetten. De oud-bestuurder moet rechten krijgen in de verkrijgende vennootschappen die gelijkwaardig zijn aan zijn oude aanspraak. Anders krijgt hij een schadeloosstelling. Is er geen overeenstemming over de hoogte daarvan, dan kan hij de voorzieningenrechter vragen deskundigen te benoemen.

In de praktijk

Een houder van een bijzonder recht kan zich melden zodra een splitsing wordt aangekondigd; de stukken liggen ook voor hem ter inzage, en daaruit blijkt of het voorstel zijn recht noemt. Voor het bestuur betekent het artikel dat alle afspraken waaruit iemand buiten de aandeelhouderskring een aanspraak op winst of aandelen kan ontlenen, in beeld moeten zijn, zodat per geval kan worden geregeld of er een vervangend recht komt of een vergoeding.