Boek 2 Artikel 44 (2:44 BW)

Het besturen van de vereniging en het tegenstrijdig belang

Behoudens beperkingen volgens de statuten is het bestuur belast met het besturen van de vereniging.
Slechts indien dit uit de statuten voortvloeit, is het bestuur bevoegd te besluiten tot het aangaan van overeenkomsten tot verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen, en tot het aangaan van overeenkomsten waarbij de vereniging zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, zich voor een derde sterk maakt of zich tot zekerheidstelling voor een schuld van een ander verbindt. De statuten kunnen deze bevoegdheid aan beperkingen en voorwaarden binden. De uitsluiting, beperkingen en voorwaarden gelden mede voor de bevoegdheid tot vertegenwoordiging van de vereniging ter zake van deze handelingen, tenzij de statuten anders bepalen.
Bij de vervulling van hun taak richten de bestuurders zich naar het belang van de vereniging en de met haar verbonden onderneming of organisatie.
De statuten kunnen bepalen dat een met name of in functie aangeduide bestuurder meer dan één stem wordt toegekend. Een bestuurder kan niet meer stemmen uitbrengen dan de andere bestuurders tezamen.
De statuten bevatten voorschriften omtrent de wijze waarop in de uitoefening van de taken en bevoegdheden voorlopig wordt voorzien in geval van ontstentenis of belet van alle bestuurders. De statuten kunnen deze voorschriften bevatten voor het geval van ontstentenis of belet van een of meer bestuurders. In de statuten kan nader worden bepaald wanneer sprake is van belet. Degene die bij ontstentenis of belet van bestuurders ingevolge een statutaire regeling is aangewezen tot het verrichten van bestuursdaden, wordt voor wat deze bestuursdaden betreft met een bestuurder gelijkgesteld.
Een bestuurder neemt niet deel aan de beraadslaging en besluitvorming indien hij daarbij een direct of indirect persoonlijk belang heeft dat tegenstrijdig is met het belang bedoeld in lid 3. Wanneer hierdoor geen bestuursbesluit kan worden genomen, wordt het besluit genomen door de raad van commissarissen. Bij ontbreken van een raad van commissarissen, wordt het besluit genomen door de algemene vergadering, tenzij de statuten anders bepalen.
Tenzij de statuten anders bepalen, kan de algemene vergadering aan de bestuurders een bezoldiging toekennen.
De bestuurders hebben als zodanig een raadgevende stem in de algemene vergadering.

Toelichting

Dit artikel is de kernbepaling over het bestuur van een vereniging. Het bestuur bestuurt, behoudens beperkingen in de statuten, en het richt zich daarbij naar het belang van de vereniging en de daaraan verbonden onderneming of organisatie. Daarnaast bevat het artikel een aantal harde regels: voor zware transacties is een statutaire grondslag nodig, een bestuurder met een tegenstrijdig belang doet niet mee, en de statuten moeten regelen wat er gebeurt als bestuurders wegvallen.

Wat het bestuur mag beslissen

Het bestuur is belast met het besturen. Er is echter een categorie handelingen waarvoor het pas bevoegd is als dat uit de statuten voortvloeit: overeenkomsten tot verkrijging, vervreemding en bezwaring van registergoederen, en overeenkomsten waarbij de vereniging zich verbindt als borg of hoofdelijk medeschuldenaar, zich voor een derde sterk maakt of zekerheid stelt voor de schuld van een ander. Zwijgen de statuten, dan mag het bestuur dit dus niet. De statuten kunnen de bevoegdheid ook onder beperkingen en voorwaarden geven.

Ook naar buiten toe

Bij deze zware handelingen is de wet uitzonderlijk streng: de uitsluiting, de beperkingen en de voorwaarden gelden ook voor de bevoegdheid om de vereniging bij die handelingen te vertegenwoordigen, tenzij de statuten anders bepalen. Dat is een uitzondering op de gewone lijn dat een intern gebrek de externe binding niet raakt. Wie met een vereniging een borgstelling of de verkoop van een clubgebouw wil afspreken, moet dus in de statuten kijken of het bestuur dat überhaupt kan.

Het belang waarop bestuurders zich richten

Bestuurders richten zich bij hun taak naar het belang van de vereniging en de met haar verbonden onderneming of organisatie. Dat is meer dan de optelsom van de wensen van de leden op dit moment: het gaat om de organisatie als geheel, ook op langere termijn. Binnen dat kader hebben bestuurders beleidsruimte, en van een keuze die achteraf ongelukkig uitpakt is niet zonder meer een verwijt te maken.

Tegenstrijdig belang

Heeft een bestuurder bij een onderwerp een direct of indirect persoonlijk belang dat botst met het belang van de vereniging, dan neemt hij niet deel aan de beraadslaging en de besluitvorming. Hij verlaat de tafel, ook als hij overtuigd is van zijn eigen objectiviteit. Kan het bestuur daardoor geen besluit nemen, dan neemt de raad van commissarissen het besluit; is die er niet, dan doet de algemene vergadering dat, tenzij de statuten iets anders regelen. De beslissing wordt dus nooit onmogelijk, zij verschuift.

Het bestuur van een tennisvereniging wil het onderhoud van de banen gunnen aan het hoveniersbedrijf van de secretaris. Die secretaris moet zich uit de beraadslaging en de stemming terugtrekken. Blijven er te weinig bestuurders over om te besluiten, dan gaat de beslissing naar de raad van commissarissen of, als die ontbreekt, naar de ledenvergadering.

In de praktijk

Regel in de statuten of het bestuur registergoederen mag kopen en verkopen en of het zekerheden mag verstrekken. Ontbreekt zo'n bepaling, dan mist het bestuur niet alleen de bevoegdheid om erover te besluiten: ook de vertegenwoordigingsbevoegdheid voor juist deze handelingen is dan uitgesloten, zodat de vereniging er niet aan gebonden raakt. Wie zo'n transactie toch wil aangaan, moet dus eerst de statuten laten wijzigen. Neem daarnaast de verplichte regeling op voor het geval het hele bestuur wegvalt of verhinderd is: wie dan tijdelijk de bestuurstaken waarneemt, en wanneer van belet sprake is. En leg een tegenstrijdig belang altijd vast in de notulen, samen met wie er niet aan de besluitvorming heeft meegedaan. Tot slot: de algemene vergadering kan de bestuurders een bezoldiging toekennen tenzij de statuten dat uitsluiten, en bestuurders hebben in die vergadering een raadgevende stem.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.