Boek 2 Artikel 424 (2:424 BW)

Een bank loopt risico's die niet aan één klant of één lening zijn toe te schrijven, maar bij het bankbedrijf als geheel horen. Dit artikel staat toe daarvoor een aparte post onder de passiva op te nemen, direct na de voorzieningen. Die post dekt de algemene risico's van het bedrijf en is dus geen voorziening voor een concreet verlies.

Wanneer de post mag worden opgenomen

De post mag alleen worden gevormd voor zover dat om redenen van voorzichtigheid geboden is wegens de algemene risico's van het bankbedrijf. Dat is een norm met inhoud: er moet een reden zijn die met de risico's van de bank te maken heeft. De post is niet bedoeld om resultaten van goede jaren opzij te zetten voor slechte, en evenmin om een winst kleiner te laten lijken dan hij is.

De mutatie moet zichtbaar zijn

Het saldo van wat in een boekjaar aan de post is toegevoegd en eraan onttrokken, wordt als afzonderlijke post in de winst- en verliesrekening opgenomen. Daarmee is deze buffer geen stille reserve: iedere lezer ziet in welk jaar er is gedoteerd en in welk jaar er uit is geput. Juist die zichtbaarheid maakt de post aanvaardbaar.

Wie beslist en wie controleert

Het bestuur stelt de jaarrekening op en beslist of en voor welk bedrag de post wordt gevormd. De accountant beoordeelt of de voorzichtigheid die de wet eist de omvang van de post kan dragen; hij kijkt daarbij naar de risico's van het bedrijf en niet naar de wens om een bepaald resultaat te laten zien. De algemene vergadering stelt de jaarrekening vast en beslist over de winstbestemming, met de post als gegeven.

Een voorbeeld. Een bank ziet dat een groot deel van haar kredieten in één sector zit die gevoelig is voor de conjunctuur, zonder dat er nu al een klant in problemen is. Zij vormt een post voor algemene bankrisico's. In de winst- en verliesrekening staat de dotatie als aparte regel, zodat aandeelhouders zien dat het resultaat vóór die dotatie hoger was en waarom er is gedoteerd.

In de praktijk

Voor bestuurders van een bank is dit een instrument dat vraagt om onderbouwing: leg vast welke algemene risico's aan de post ten grondslag liggen en toets die onderbouwing elk jaar opnieuw. Voor aandeelhouders en andere lezers is de aparte regel in de winst- en verliesrekening het aanknopingspunt. Beweegt die regel sterk mee met het resultaat van de bank, dan is dat een reden om in de algemene vergadering door te vragen naar de motivering.