Artikel 7:100 BW: Goederenkrediet op vermogensrechten

Goederenkrediet gaat in de kern over roerende zaken: een apparaat, een voertuig, een machine die je in gebruik krijgt en gespreid betaalt. Dit artikel breidt de regeling uit naar vermogensrechten die geen registergoed zijn. De bepalingen van de afdeling zijn daarop van overeenkomstige toepassing, maar alleen voor zover dat past bij de aard van het recht.

Wat een vermogensrecht is

Een vermogensrecht is een recht dat overdraagbaar is, of ertoe strekt de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen, of is verkregen in ruil voor stoffelijk voordeel dat is verstrekt of in het vooruitzicht gesteld; die kenmerken staan naast elkaar en hoeven zich niet alle voor te doen. Denk aan een aandeel, een vordering, een licentie of een ander gebruiksrecht. Registergoederen vallen erbuiten; voor huurkoop van onroerende zaken kent de wet een eigen afdeling die begint bij artikel 7:101 BW.

Van overeenkomstige toepassing

Overeenkomstige toepassing betekent dat de regels worden gevolgd voor zover zij passen. Het contract moet dus op papier of op een duurzame drager, met de kredietsom en een afbetalingsplan; de kredietnemer heeft het genot voordat hij rechthebbende wordt; en bij ontbinding moet volledig worden verrekend. Waar de wet spreekt over de zaak, wordt het recht gelezen.

De grens: de aard van het recht

Niet elke bepaling laat zich vertalen. Het verbod om de inrichting of gedaante van de zaak te veranderen heeft bij een vordering weinig betekenis. Een bevel tot teruggave van een zaak past niet zonder meer bij een recht dat niet fysiek kan worden afgegeven; daar zal eerder aan overdracht of aan het beëindigen van een gebruiksrecht moeten worden gedacht. Per bepaling moet dus worden gekeken of toepassing zinvol is.

Iemand verwerft tegen gespreide betaling een gebruiksrecht op software of een deelnemingsrecht, waarbij de rechthebbende de overdracht pas na de laatste termijn voltooit. Zo'n constructie is materieel goederenkrediet. De afnemer kan zich dan beroepen op de vormvoorschriften en op de verrekeningsregel bij ontbinding, ook al gaat het niet om een tastbaar voorwerp.

Waarom deze uitbreiding

Financiering beperkt zich allang niet meer tot tastbare goederen. Zonder deze bepaling zou dezelfde economische transactie wel of niet onder de bescherming vallen, afhankelijk van de vraag of er een apparaat of een recht wordt geleverd. De uitbreiding voorkomt dat en sluit aan bij de gedachte van artikel 7:84 BW, dat kijkt naar de strekking van de afspraak en niet naar de benaming.

In de praktijk

Voor wie een recht op afbetaling verwerft, is de eerste vraag of de afspraak de strekking van goederenkrediet heeft: krijgt hij het genot en betaalt hij langer dan drie maanden af? Zo ja, dan gelden de regels van deze afdeling in aangepaste vorm. Voor de aanbieder betekent het dat een licentie- of participatieconstructie met gespreide betaling niet buiten de regeling valt enkel omdat er geen zaak wordt geleverd.