Boek 7 Artikel 682 (7:682 BW)

Heeft de werkgever de vereiste toestemming gekregen en daarna opgezegd, dan staat voor de werknemer de weg van dit artikel open: de kantonrechter vragen de werkgever te veroordelen het dienstverband te herstellen, of hem in plaats daarvan een billijke vergoeding toe te kennen. Het artikel benoemt per situatie welke van die twee wegen openstaat. Vernietiging van de opzegging blijft daarnaast mogelijk in de gevallen die artikel 7:681 BW noemt, bijvoorbeeld als de werkgever de oud-werknemer geen kans heeft gegeven zijn eigen werk te hervatten.

Voor wie geldt dit

Het eerste lid ziet op de werknemer van wie de arbeidsovereenkomst is opgezegd met de toestemming die in artikel 7:671a BW wordt geregeld: het klassieke ontslag om bedrijfseconomische redenen of wegens langdurige arbeidsongeschiktheid. De leden twee en drie gaan over bijzondere groepen die in artikel 7:671 BW, eerste lid, worden genoemd en voor wie die gewone toestemmingsroute niet geldt; bij een opzegging op de bijzondere school of instelling is overigens wel toestemming vereist, maar dan van een onafhankelijke en onpartijdige commissie. Voor iedere groep gelden eigen mogelijkheden, en dat onderscheid bepaalt wat je kunt vragen.

Herstel of vergoeding

Bij een ontslag met toestemming kan de rechter herstel bevelen als de opzegging in strijd is met artikel 7:669 BW, dat over de redelijke grond en de herplaatsing gaat. Is herstel in redelijkheid niet mogelijk door een omstandigheid waarbij de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld of nagelaten, dan komt een billijke vergoeding in de plaats. Bij een ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid kan de rechter een billijke vergoeding toekennen als dat ontslag het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever. Voor de bijzondere groepen uit het tweede en derde lid geldt eenzelfde tweedeling: soms herstel of vergoeding, soms alleen een vergoeding.

Wederindiensttreding binnen 26 weken

De leden vier en vijf beschermen de werknemer die na een bedrijfseconomische ontbinding zijn eigen werk terugziet bij een ander. Laat de werkgever binnen 26 weken na de beschikking hetzelfde werk door iemand anders doen zonder de oud-werknemer de kans te geven dat werk op de gebruikelijke voorwaarden te hervatten, dan kan de kantonrechter herstel bevelen met terugwerkende kracht tot de dag waarop het dienstverband eindigde, of een billijke vergoeding toekennen. Voor de werkgever die werknemers ter beschikking stelt zoals bedoeld in artikel 7:690 BW geldt hetzelfde als hij verzuimt de oud-werknemer bij een nieuwe vacature als kandidaat voor te dragen.

Gaat het om herstel omdat de opzegging in strijd was met artikel 7:669 BW — de gevallen van het eerste en het tweede lid — dan bepaalt de rechter volgens het zesde lid op welk moment het dienstverband herleeft en welke voorzieningen gelden voor de periode ertussen: over pensioenopbouw, anciënniteit en loon moet dan iets worden geregeld, want die onderbreking verdwijnt niet vanzelf. Bij herstel op grond van het vierde of vijfde lid speelt die keuze niet, omdat het herstel daar teruggaat tot de dag waarop de arbeidsovereenkomst is geëindigd.

Daarnaast geeft het zevende lid de rechter de mogelijkheid aan bepaalde werknemers een vergoeding toe te kennen van ten hoogste de helft van de transitievergoeding uit artikel 7:673 BW, als de opzegging berust op de grond waarbij verschillende onvoldragen ontslagredenen bij elkaar worden opgeteld. Die vergoeding komt bovenop wat er verder al verschuldigd is.

Een voorbeeld. De kantonrechter ontbindt de arbeidsovereenkomst van een chauffeur omdat zijn functie zou verdwijnen. Vier maanden later blijkt dezelfde route te worden gereden door een nieuw aangenomen collega, zonder dat de chauffeur is gebeld. Hij kan de kantonrechter vragen de werkgever te veroordelen het dienstverband te herstellen vanaf de einddatum, of hem in plaats daarvan een billijke vergoeding toe te kennen. Was hij met toestemming opgezegd, dan loopt dezelfde klacht via artikel 7:681 BW.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Het achtste lid maakt elk beding nietig waarmee deze bevoegdheden worden uitgesloten of beperkt. Ook hier geldt de korte vervaltermijn van artikel 7:686a BW, dus wachten is geen optie.

In de praktijk

Herstel klinkt aantrekkelijk maar is zelden waar het op uitdraait; in veel zaken gaat het uiteindelijk over geld. Toch is het verstandig herstel wel te vragen, omdat de rechter dan de ruimte heeft de zaak in die richting op te lossen. Voor de werkgever is de les eenvoudig: toestemming vooraf sluit niet alles af, en wie binnen een half jaar hetzelfde werk opnieuw laat doen, moet eerst de oud-werknemer benaderen.