Boek 7 Artikel 452 (7:452 BW)

De behandelingsovereenkomst legt vooral verplichtingen op aan de hulpverlener, maar niet uitsluitend. Artikel 7:452 BW bevat de tegenhanger: de patiënt moet naar beste weten vertellen wat de hulpverlener redelijkerwijs nodig heeft en moet meewerken aan de uitvoering van de overeenkomst. Zonder eerlijke informatie kan zelfs de beste arts geen goede diagnose stellen; zonder medewerking heeft een behandelplan weinig zin.

Inlichtingen naar beste weten

De maatstaf is wat de patiënt zelf weet of redelijkerwijs kan weten. Hij hoeft niet medisch te denken. Het gaat dan om klachten, om medicijnen die hij gebruikt, om eerdere behandelingen en om leefgewoonten die van invloed kunnen zijn. Bewust iets verzwijgen dat er duidelijk toe doet, past niet bij deze plicht.

Medewerking

Medewerking gaat over wat de behandeling praktisch mogelijk maakt: op de afspraak verschijnen, nuchter komen als dat is gevraagd, meewerken aan noodzakelijk onderzoek, afgesproken controles nakomen. Ook hier geldt de maatstaf van wat redelijkerwijs nodig is voor het uitvoeren van de overeenkomst. Wat verder gaat dan dat, hoeft de patiënt niet te doen.

Geen verplichting om te ondergaan

Deze plicht doet niets af aan het recht om nee te zeggen. Toestemming blijft nodig, en die kan altijd worden geweigerd of ingetrokken; artikel 7:450 BW blijft onverkort gelden. Een patiënt die een voorgestelde behandeling niet wil, schendt daarmee niet zijn medewerkingsplicht. Het artikel gaat over de informatie en de praktische medewerking die nodig zijn voor de zorg die de patiënt wél wil ontvangen.

Samenhang met de plichten van de hulpverlener

Het artikel noemt zelf geen sanctie. Het staat naast de plichten van de hulpverlener en neemt hem niets van zijn eigen taken af: hij moet de zorg van een goed hulpverlener in acht nemen (artikel 7:453 BW), de patiënt informeren zoals artikel 7:448 BW voorschrijft, het onderzoek doen dat bij goede zorg hoort, en in het dossier vastleggen wat van belang is (artikel 7:454 BW).

Een voorbeeld. Een fysiotherapeut stelt met een patiënt een oefenschema voor thuis op. Bij de volgende afspraak vertelt de patiënt eerlijk dat hij de oefeningen nauwelijks heeft gedaan, omdat hij in nachtdiensten werkt en overdag slaapt. Met die informatie kan de therapeut het schema aanpassen aan wat voor deze patiënt haalbaar is, in plaats van ten onrechte te concluderen dat de oefeningen niet werken. Zo maakt de inlichtingenplicht het mogelijk de zorg af te stemmen op de werkelijke situatie van de patiënt.

In de praktijk

Voor patiënten is het eenvoudige advies om open te zijn, ook over dingen die ongemakkelijk voelen, en om bij twijfel te melden wat er speelt in plaats van zelf te filteren. Voor hulpverleners is het een herinnering dat goed doorvragen loont: de patiënt geeft naar beste weten de inlichtingen die de hulpverlener redelijkerwijs nodig heeft, en de hulpverlener zorgt ervoor dat de rest wordt uitgevraagd.