Boek 7 Artikel 681 (7:681 BW)

Zegt de werkgever de arbeidsovereenkomst op terwijl hij dat niet mocht, dan hoeft de werknemer dat niet te accepteren. Hij kan de kantonrechter vragen die opzegging te vernietigen, zodat het dienstverband gewoon doorloopt, of in plaats daarvan een billijke vergoeding vragen. Dit artikel somt op in welke gevallen die keuze openstaat.

Voor wie geldt dit

Alleen de werknemer kan dit verzoek doen; de werkgever kan er niets mee. Het gaat om opzeggingen door de werkgever waarbij een van de in dit artikel genoemde regels is geschonden. Is de opzegging wél volgens de regels verlopen maar vindt de werknemer haar onterecht, dan loopt de weg via artikel 7:682 BW, dat over herstel van de arbeidsovereenkomst gaat.

De gevallen die het artikel noemt

• Opzegging zonder de vereiste basis: de werkgever heeft opgezegd in strijd met artikel 7:671 BW, dus zonder de schriftelijke instemming van de werknemer of zonder de toestemming die daar wordt geëist.
• Opzegging tijdens een opzegverbod: in strijd met artikel 7:670 BW of met een naar aard en strekking vergelijkbaar verbod uit een andere wet.
• Opzegging wegens onderscheid: in strijd met de artikelen 7:646, 7:648 of 7:649 BW of met een ander verbod op onderscheid, of juist omdat de werknemer zich daarop heeft beroepen of een collega daarbij heeft bijgestaan.
• Wederindiensttreding genegeerd: de werkgever laat binnen 26 weken na een ontslag om bedrijfseconomische redenen hetzelfde werk door een ander doen zonder de oud-werknemer de kans te geven dat werk op de gebruikelijke voorwaarden te hervatten.

- Hetzelfde bij uitzendwerk: de werkgever die werknemers ter beschikking stelt zoals bedoeld in artikel 7:690 BW, moet bij een vacature binnen die 26 weken de oud-werknemer als kandidaat voordragen.

Vernietigen of een vergoeding

De werknemer kiest zelf. Vernietiging betekent dat de opzegging wordt weggedacht: het dienstverband loopt door en het loon moet worden nabetaald, al kan de rechter die loonvordering onder omstandigheden matigen op grond van artikel 7:680a BW. Een billijke vergoeding past beter als terugkeer geen reële optie meer is, bijvoorbeeld omdat de verhouding onherstelbaar is beschadigd. De hoogte daarvan stelt de rechter vast aan de hand van de omstandigheden; de wet noemt geen bedrag en geen formule.

Een voorbeeld. Een werkneemster meldt haar zwangerschap en krijgt twee weken later te horen dat haar contract voor onbepaalde tijd wordt opgezegd wegens een reorganisatie, zonder dat toestemming is gevraagd. Zij kan de kantonrechter vragen die opzegging te vernietigen en het loon door te laten lopen, of ervoor kiezen het dienstverband te laten eindigen en een billijke vergoeding te vragen.

Kan hiervan worden afgeweken

Nee. Het tweede lid verklaart elk beding nietig waarmee deze bevoegdheid wordt uitgesloten of beperkt. In een arbeidsovereenkomst, personeelsreglement of cao kan de werknemer dit recht dus niet kwijtraken. Wel is haast geboden: het verzoek moet binnen de korte vervaltermijn van artikel 7:686a BW bij de kantonrechter liggen, anders vervalt de bevoegdheid en blijft de opzegging in stand, hoe gebrekkig zij ook was.

In de praktijk

De belangrijkste boodschap is de klok. Wie een brief krijgt waarvan hij vermoedt dat de werkgever een regel heeft overtreden, moet meteen in actie komen en niet eerst maandenlang onderhandelen. Ook nuttig: schriftelijk aan de werkgever laten weten dat je het niet eens bent met de opzegging en beschikbaar blijft voor het werk. Dat helpt bij zowel het verzoek tot vernietiging als bij de loonvordering die daarop volgt.