Boek 7 Artikel 387 (7:387 BW)

Bij grond met een bestemming van openbaar nut staat artikel 7:385 BW de publieke verpachter verschillende bijzondere bedingen toe. Dit artikel regelt de geldelijke gevolgen van twee daarvan: het beding waarmee de overeenkomst niet wordt verlengd en het beding waarmee zij tussentijds kan worden beëindigd. Bij het eerste heeft de pachter geen recht op schadeloosstelling, bij het tweede wel.

Geen vergoeding bij het uitblijven van verlenging

Wordt de pacht niet verlengd omdat de verpachter tijdig heeft opgezegd op de grond dat verlenging niet met de bestemming te verenigen is, dan heeft de pachter geen recht op schadeloosstelling. Dat is te billijken: de overeenkomst loopt dan gewoon uit tot de afgesproken einddatum en de pachter heeft de volle periode gekregen waarop hij mocht rekenen. Hij wist bovendien vooraf dat verlenging niet vanzelfsprekend was.

Wel een vergoeding bij tussentijdse beëindiging

Anders ligt het als de verpachter de overeenkomst voortijdig beëindigt omdat de bestemming dat naar zijn oordeel noodzakelijk maakt. Dan wordt de pachter uit een lopende overeenkomst gehaald. Hij heeft recht op schadeloosstelling over de tijd dat hij zonder die beëindiging nog op het gepachte had kunnen blijven. De vergoeding is dus gekoppeld aan de resterende looptijd, niet aan een willekeurig bedrag.

• Uitblijvende verlenging: einde op de afgesproken datum, geen schadeloosstelling.
• Tussentijdse beëindiging: einde vóór de afgesproken datum, schadeloosstelling over de resterende periode.

- Het onderscheid hangt dus af van welk beding wordt ingeroepen, niet van hoe de brief is genoemd.

Gedeeltelijke beëindiging

Beëindigt de verpachter maar voor een deel van het gepachte, dan kan de pachter met een restant blijven zitten waar hij niets mee kan. De wet geeft hem daarom de bevoegdheid om de overeenkomst ook voor het overige te beëindigen. Hij moet dat bij aangetekende brief aan de verpachter laten weten binnen een maand na de beëindiging. Die termijn is kort en vraagt om een snelle rekensom over wat er van het bedrijf overblijft.

Een voorbeeld. Een provincie beëindigt de pacht van drie van de tien percelen omdat daar met de aanleg van een natuurverbinding wordt begonnen. De pachter krijgt voor die drie percelen schadeloosstelling over de resterende looptijd. Blijken de zeven overige percelen zonder die drie niet rendabel te bewerken, dan kan hij binnen een maand aangetekend laten weten dat hij ook voor de rest stopt.

In de praktijk

Voor de pachter: kijk allereerst op welk beding de verpachter zich beroept en of hij de daarvoor geldende vorm en termijn heeft gerespecteerd, want daarmee staat of valt uw aanspraak. Reken uw schade over de resterende looptijd onderbouwd door en doe dat met stukken. Voor de publieke verpachter: wees in de brief helder over de grondslag, want een onduidelijke beëindiging leidt tot een discussie over de vraag of er schadeloosstelling verschuldigd is en tot vertraging in de uitvoering van uw plannen.