Boek 7 Artikel 522 (7:522 BW)

Instemming van de betaler met een betalingstransactie

Een betaaldienstverlener voert een betalingstransactie slechts uit met instemming van de betaler met de uitvoering van de betaalopdracht.
De instemming met een betaalopdracht wordt verleend overeenkomstig de tussen de betaler en zijn relevante betaaldienstverlener(s) overeengekomen vorm en procedure. De instemming met de uitvoering van een betalingstransactie kan ook worden verleend via de begunstigde of de betaalinitiatiedienstverlener. Bij gebreke van een dergelijke instemming wordt een betalingstransactie als niet toegestaan aangemerkt.
De instemming kan te allen tijde, doch uiterlijk op het tijdstip van het onherroepelijk worden, krachtens artikel 534 van de betaalopdracht door de betaler worden ingetrokken. Hetzelfde geldt voor een instemming met de uitvoering van een betaalopdracht betreffende een reeks betalingstransacties, die kan worden ingetrokken met als gevolg dat iedere toekomstige betalingstransactie als niet-toegestaan wordt aangemerkt.

Toelichting

Dit artikel bevat het scharnierpunt van het hele betalingsverkeer: geld mag alleen van een rekening af als de betaler daarmee heeft ingestemd. Ontbreekt die instemming, dan is de betaling niet toegestaan, en dat opent voor de klant de weg naar terugbetaling en de aansprakelijkheidsregels verderop in deze titel. Het artikel zegt daarnaast hoe instemming wordt gegeven en tot welk moment zij kan worden ingetrokken.

Zonder instemming geen betaling

De betaaldienstverlener voert een betaling alleen uit als de betaler heeft ingestemd met de uitvoering van de betaalopdracht. Dat is niet vrijblijvend geformuleerd: ontbreekt de instemming, dan geldt de betalingstransactie als niet toegestaan. Dat begrip is de sleutel tot de bescherming die verderop staat, onder meer in de artikelen 7:527, 7:528 en 7:529 BW over bewijs, terugbetaling en aansprakelijkheid bij misbruik van een betaalmiddel.

Hoe instemming wordt gegeven

De vorm en de procedure volgen uit wat de betaler met zijn betaaldienstverlener heeft afgesproken: een pincode, een handtekening, een bevestiging in een app, een ondertekende machtiging. Instemming kan ook via de ontvanger van de betaling worden gegeven — dat is wat er bij een automatische incasso gebeurt — of via een betaalinitiatiedienstverlener, de partij die in opdracht van de betaler een betaling bij zijn bank in gang zet. In al die gevallen is het de betaler die instemt; de route waarlangs dat gebeurt, verandert daar niets aan.

Intrekken kan, maar niet oneindig lang

De betaler kan zijn instemming intrekken, maar uiterlijk op het moment waarop de betaalopdracht volgens artikel 7:534 BW onherroepelijk wordt. Daarna is de opdracht niet meer terug te draaien langs deze weg. Gaat het om een instemming voor een reeks betalingen — een doorlopende machtiging — dan kan die worden ingetrokken met als gevolg dat alle toekomstige betalingen uit die reeks als niet toegestaan gelden. Betalingen die al zijn uitgevoerd, raakt die intrekking niet; daarvoor bestaan de aparte regels over terugbetaling.

Een voorbeeld

Iemand heeft een doorlopende machtiging afgegeven aan een sportschool. Hij zegt het lidmaatschap op en trekt de machtiging in bij zijn bank. Vanaf dat moment is elke nieuwe incasso van die sportschool een niet-toegestane betaling. Wordt er toch afgeschreven, dan kan hij zich beroepen op de regels over terugbetaling van niet-toegestane transacties. De incasso van vorige maand valt daar niet automatisch onder; die was op het moment van uitvoering wel toegestaan. Voor zo'n reeds uitgevoerde incasso staat wel een eigen weg open: op grond van de artikelen 7:530 en 7:531 BW kan hij tot acht weken na de afschrijving bij zijn bank om terugbetaling verzoeken.

In de praktijk

Intrekken is iets anders dan opzeggen. Het contract met de leverancier eindigt niet doordat de machtiging wordt ingetrokken.
Timing telt. Na het onherroepelijk worden van de opdracht helpt intrekken niet meer.
Niet toegestaan is een juridische kwalificatie. Wie dat kan hardmaken, valt onder de beschermende regels verderop in deze titel.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wat bewijst het dat de bank de betaling authenticeerde?

Hoge Raad · 2021-05-21 · ECLI:NL:HR:2021:749

Van de rekening van een klant waren bedragen afgeschreven waarvoor hij geen toestemming had gegeven; de bank stelde dat de opdrachten volgens de afgesproken vorm en procedure waren verleend en door haar waren geauthenticeerd. De Hoge Raad oordeelde dat die omstandigheid er niet aan in de weg staat dat de betalingstransacties toch als niet toegestaan worden aangemerkt. Beslissend is of de betaler werkelijk heeft ingestemd; ontbreekt die instemming, bijvoorbeeld omdat een derde het betaalinstrument onrechtmatig gebruikte, dan is de transactie niet toegestaan.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst