Boek 7 Artikel 455 (7:455 BW)

Het dossier berust bij de hulpverlener, maar de wet geeft de patiënt zeggenschap over de gegevens die op hem betrekking hebben. Artikel 7:455 BW gaat daarin ver: vraagt de patiënt om vernietiging, dan vernietigt de hulpverlener de gegevens. Hij hoeft geen reden op te geven en de hulpverlener beoordeelt niet of het verzoek verstandig is. Alleen in twee situaties blijft het dossier bestaan.

Hoe het verzoek wordt gedaan

Het verzoek moet schriftelijk of elektronisch zijn. Een mondelinge opmerking tijdens een consult volstaat dus niet; een brief, een formulier of een bericht via het patiëntenportaal wel. Het verzoek kan het hele dossier betreffen, maar ook een deel ervan, bijvoorbeeld gegevens over één episode of over één onderzoek.

De eerste uitzondering: het belang van een ander

Vernietiging blijft achterwege voor zover redelijkerwijs aannemelijk is dat bewaring van aanmerkelijk belang is voor iemand anders dan de patiënt. De wet stelt hier twee eisen. Het belang moet 'aanmerkelijk' zijn, dus meer dan een gewoon of algemeen belang bij een volledig archief. En het moet 'redelijkerwijs aannemelijk' zijn dat dit belang bestaat; een enkele mogelijkheid dat de gegevens ooit voor iemand van nut zijn, is niet voldoende. Wie zich op deze uitzondering beroept, zal dus moeten kunnen aangeven om wiens belang het gaat en waarom bewaring daarvoor van betekenis is.

De tweede uitzondering: de wet verzet zich ertegen

Ook wanneer een wettelijke regeling bewaring voorschrijft, gaat vernietiging niet door. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij gegevens die op grond van andere regelgeving over de zorg of over toezicht moeten worden bewaard. De hulpverlener moet dan aangeven waarop hij zich baseert; hij kan niet volstaan met de mededeling dat hij de gegevens liever houdt.

Beide uitzonderingen gelden alleen voor zover zij opgaan. Dat betekent dat een verzoek zelden helemaal wordt afgewezen: de gevraagde gegevens worden vernietigd, en alleen het deel waarop een uitzondering ziet blijft bewaard. De hulpverlener moet dus per onderdeel kijken en zijn beslissing kunnen uitleggen.

Wat vernietiging betekent

Vernietiging is definitief. De gegevens zijn daarna niet meer beschikbaar, ook niet voor de patiënt zelf en ook niet voor een latere behandelaar die er baat bij zou hebben. Dat kan gevolgen hebben voor de zorg en voor de bewijspositie bij een eventueel geschil. Wie de gegevens zelf wil behouden, kan vóór de vernietiging een afschrift vragen op grond van artikel 7:456 BW.

Een voorbeeld. Iemand wil dat de aantekeningen over een psychische behandeling uit lang vervlogen jaren verdwijnen. Is niet aannemelijk dat bewaring van aanmerkelijk belang is voor een ander, en schrijft geen wettelijke regeling bewaring voor, dan moeten die aantekeningen worden vernietigd, ook al is de bewaartermijn van twintig jaar nog niet verstreken.

In de praktijk

Voor patiënten: het verzoek moet schriftelijk of elektronisch zijn, en een duidelijke omschrijving van het deel waarop het ziet voorkomt misverstanden; een kopie vooraf bewaart de gegevens voor eigen gebruik. Voor hulpverleners: de beoordeling vindt per onderdeel plaats, en een mededeling aan de patiënt van wat wel en niet is vernietigd, met de reden daarvoor, maakt de uitvoering controleerbaar.