Boek 7 Artikel 407 (7:407 BW)

Opdrachten worden vaak met meer mensen tegelijk gegeven of aangenomen: twee partners die samen een adviseur inschakelen, twee specialisten die samen één klus aannemen. Dit artikel bepaalt wat dat betekent voor de aansprakelijkheid, en het antwoord is aan beide kanten hetzelfde: ieder kan voor het geheel worden aangesproken.

Samen een opdracht geven

Geven twee of meer personen samen een opdracht, dan zijn zij hoofdelijk verbonden tegenover de opdrachtnemer. Die kan dus de hele rekening bij één van hen neerleggen, ook als zij onderling hadden afgesproken de kosten te delen. Wie het volledige bedrag betaalt, kan het aandeel van de anderen op hen verhalen, maar dat is een kwestie tussen hen onderling waar de opdrachtnemer buiten staat. Voor dat onderlinge verhaal gelden de algemene regels over hoofdelijke schulden in Boek 6.

Samen een opdracht ontvangen

Aan de andere kant geldt hetzelfde principe. Hebben twee of meer personen samen een opdracht ontvangen, dan is ieder van hen voor het geheel aansprakelijk als er tekort wordt geschoten. De opdrachtgever hoeft dus niet uit te zoeken wie van hen precies de fout maakte voordat hij een van hen aanspreekt.

De woordkeus verschilt tussen de twee leden. Het eerste lid spreekt van hoofdelijke verbondenheid en ziet op alles wat de opdrachtgevers verschuldigd zijn. Het tweede lid spreekt van aansprakelijkheid voor het geheel 'ter zake van een tekortkoming in de nakoming', en ziet dus op de gevolgen van een tekortkoming aan de kant van de opdrachtnemers.

De uitweg voor de opdrachtnemer

Er is één ontsnapping: de aansprakelijkheid geldt niet voor degene aan wie de tekortkoming niet kan worden toegerekend. Wanneer dat het geval is, staat in artikel 6:75 BW: de tekortkoming is niet te wijten aan zijn schuld en komt ook niet krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening. De uitzondering werkt per persoon: dat de tekortkoming aan de een niet kan worden toegerekend, laat de aansprakelijkheid van de ander onverlet.

• De opdrachtgevers kunnen ieder voor het geheel worden aangesproken voor loon en kosten.
• De opdrachtnemers kunnen ieder voor het geheel worden aangesproken voor de schade door een tekortkoming.
• Onderlinge verdeling speelt pas in de verhouding tussen hen, niet tegenover de wederpartij.

Een voorbeeld. Twee broers schakelen samen een adviseur in bij de verkoop van hun bedrijf. Als de rekening niet wordt betaald, kan de adviseur het volle bedrag bij de ene broer opeisen, ook al gebruikte vooral de andere zijn diensten. Andersom: schakelt een opdrachtgever twee specialisten in die samen één opdracht aannemen en gaat er iets mis, dan kan hij ieder van hen voor de hele schade aanspreken.

Andere afspraken

Het artikel staat niet in de opsomming van artikel 7:413 BW van bepalingen waarvan niet mag worden afgeweken; partijen kunnen dus iets anders afspreken. Zo kunnen opdrachtgevers met de opdrachtnemer overeenkomen dat ieder van hen alleen voor een bepaald deel van het loon instaat, en kunnen samenwerkende opdrachtnemers met de opdrachtgever een beperking van hun aansprakelijkheid voor elkaars tekortkomingen afspreken. Wie zich op zo'n afwijkende afspraak beroept, zal haar moeten kunnen aantonen; een schriftelijke vastlegging maakt dat eenvoudiger.

In de praktijk

Voor wie samen een opdracht geeft: een onderlinge afspraak over wie betaalt, regelt alleen de verhouding tussen de opdrachtgevers; tegenover de dienstverlener kan ieder voor het geheel worden aangesproken. Voor wie samen een opdracht aanneemt: zonder andersluidende afspraak staat ieder tegenover de opdrachtgever in voor een tekortkoming in de hele opdracht, ook in het deel dat de ander uitvoert. En voor de opdrachtgever van een samenwerkend duo: hij kan zich voor de hele schade tot ieder van hen wenden, behalve tot degene aan wie de tekortkoming niet kan worden toegerekend.