Boek 7 Artikel 603 (7:603 BW)

Bewaren is iets anders dan hebben. Dit artikel trekt die grens op twee punten: de bewaarnemer mag de zaak niet zomaar gebruiken, en hij mag haar niet zomaar bij een ander onderbrengen. Voor beide geldt dat toestemming van de bewaargever de sleutel is, met daarnaast een smalle uitzondering voor gevallen waarin handelen noodzakelijk is.

Gebruik alleen met toestemming of uit noodzaak

De bewaarnemer mag de zaak gebruiken voor zover de bewaargever daarvoor toestemming heeft gegeven. Daarnaast mag hij haar gebruiken als dat nodig is om haar in goede staat te houden of te brengen. Een auto af en toe laten draaien zodat de accu niet leegloopt, een instrument bespelen omdat het anders achteruitgaat: dat is geen eigen gebruik maar onderhoud, en dat sluit aan bij de zorgplicht van artikel 7:602 BW. Ritjes maken voor eigen plezier valt daar niet onder.

Onderbewaarneming

Zonder toestemming mag de bewaarnemer de zaak niet aan een derde in bewaring geven, tenzij dat in het belang van de bewaargever noodzakelijk is. Dat laatste is bedoeld voor uitzonderingssituaties: een brand in het depot, een gebouw dat moet worden ontruimd. Het is geen grondslag om de bewaring uit gemak of om commerciële redenen uit te besteden. Wie zijn schilderij aan een bepaalde partij toevertrouwt, mag erop rekenen dat het daar blijft.

Aansprakelijkheid voor de onderbewaarnemer

Wordt de zaak wel bij een ander ondergebracht, dan is de bewaarnemer voor diens gedragingen met betrekking tot de zaak op dezelfde manier aansprakelijk als voor zijn eigen gedrag. De bewaargever hoeft dus niet achter een onbekende derde aan; hij houdt zijn eigen contractspartij aan. Op die regel bestaat één uitzondering: gebeurt de bewaring niet tegen bewaarloon én was de bewaarnemer tot onderbewaring genoodzaakt door omstandigheden die hem niet zijn toe te rekenen, dan geldt die volledige aansprakelijkheid niet.

Wie profiteert daarvan

Die uitzondering is geschreven voor de onbetaalde bewaarnemer die buiten zijn schuld in de knel komt — de kennis die iets voor niets bewaart en door een calamiteit gedwongen wordt het elders onder te brengen. Wie beroepsmatig bewaart en daarvoor loon ontvangt, kan er geen beroep op doen. Ook hier loopt de lijn dus tussen de vriendendienst en de bedrijfsmatige dienstverlening, net als bij het loon in artikel 7:601 BW.

Een voorbeeld maakt dat concreet. Iemand geeft zijn oldtimer in stalling. Het stallingsbedrijf verhuist de auto tijdens een verbouwing naar een loods van een collega, zonder de eigenaar te informeren. Dat mag alleen als het in diens belang noodzakelijk was. Loopt de auto in die loods schade op, dan is het stallingsbedrijf daarvoor aansprakelijk alsof het de schade zelf had veroorzaakt — het ontvangt immers bewaarloon, zodat de uitzondering niet opgaat.

In de praktijk

• Vraag waar de zaak staat. Verplaatsing naar een derde mag niet zonder toestemming.
• Gebruik is de uitzondering. Alleen met toestemming of als onderhoud dat vergt.
• Eén aanspreekpunt. Bij schade door een onderbewaarnemer blijft de eigen bewaarnemer aansprakelijk.