Boek 7 Artikel 697 (7:697 BW)

Anders dan bij een gewone arbeidsovereenkomst, die ook mondeling tot stand kan komen, moet de zee-arbeidsovereenkomst op papier. Dit artikel bevat twee eisen: partijen gaan de overeenkomst schriftelijk aan en ondertekenen haar, en ieder van hen moet over een ondertekend origineel exemplaar beschikken. Twee korte regels met veel praktische betekenis.

Waarom dit zo strikt is geregeld

Een zeevarende werkt maanden ver van huis, vaak voor een werkgever in een ander land, en kan bij een conflict niet even langs kantoor. Zonder papier in eigen hand staat hij met lege handen als er discussie ontstaat over zijn loon, zijn functie, de duur van het contract of de vraag wie zijn terugreis betaalt. De eis dat hij zelf een ondertekend origineel heeft, zorgt ervoor dat hij zijn afspraken altijd bij zich kan dragen.

De twee eisen apart

• Schriftelijk en ondertekend: de overeenkomst moet zijn vastgelegd en door beide partijen zijn getekend. Een verwijzing naar algemene voorwaarden of een mondelinge toezegging voldoet niet.

- Een origineel voor ieder: de zeevarende krijgt niet een kopie of een scan, maar een ondertekend origineel. Blijft er maar één exemplaar bij de werkgever achter, dan is aan deze eis niet voldaan.

Hoe hard deze regels zijn

Beide leden zijn beschermd, maar niet op dezelfde manier. Van de eis dat ieder over een origineel beschikt kan helemaal niet worden afgeweken. Van de schriftelijkheidseis kan niet ten nadele van de zeevarende worden afgeweken. Dat onderscheid volgt uit artikel 7:696 BW. In beide gevallen betekent het dat een contractsbepaling waarin de zeevarende afziet van deze rechten geen effect heeft.

Een voorbeeld. Een zeevarende monstert aan en tekent aan boord een contract, waarna de kapitein beide exemplaren meeneemt naar zijn hut. Vier maanden later ontstaat er ruzie over de afgesproken toeslagen. De zeevarende heeft dan recht op zijn eigen ondertekende origineel; dat de werkgever het document beheert, is precies wat dit artikel wil voorkomen.

In de praktijk

Voor de zeevarende is het advies eenvoudig: teken niets waarvan je zelf geen ondertekend exemplaar terugkrijgt, en bewaar dat exemplaar buiten het schip als dat kan. Artikel 7:698 BW vult dit aan met het recht om aan boord kennis te nemen van het contract en de toepasselijke cao, en artikel 7:699 BW bepaalt wat er ten minste in moet staan. Voor de werkgever is de administratie hier geen bijzaak: ontbrekende of niet-ondertekende contracten leveren bij een geschil vrijwel altijd bewijsnadeel op, omdat van hem mag worden verwacht dat hij de vorm op orde heeft.