Boek 7 Artikel 666 (7:666 BW)

De regels over overgang van een onderneming beschermen werknemers stevig: hun arbeidsovereenkomst gaat van rechtswege mee naar de koper. Dit artikel maakt daarop een ingrijpende uitzondering. Is de werkgever failliet verklaard en behoort de onderneming tot de boedel, dan gelden die regels niet. Bij een doorstart uit faillissement komen de werknemers dus niet automatisch in dienst bij de overnemende partij; die kiest zelf wie hij een nieuw contract aanbiedt.

Waarom deze uitzondering bestaat

De gedachte is dat een doorstart anders vaak onmogelijk zou zijn. Zou de koper verplicht het hele personeelsbestand met alle verplichtingen moeten overnemen, dan zou er in veel gevallen geen koper meer zijn en zou iedereen zijn baan verliezen. De uitzondering is dus bedoeld om te redden wat er te redden valt, ten koste van de individuele bescherming die buiten faillissement wel geldt.

Waar de uitzondering precies op ziet

• Alleen bij echt faillissement. De onderneming moet tot de failliete boedel behoren. Bij surseance van betaling of bij een dreigend faillissement zonder faillietverklaring geldt de uitzondering niet.
• Ook de aanpalende bepalingen. Naast de kernbepalingen over de overgang blijft ook het opzegverbod dat bij overgang van een onderneming hoort buiten toepassing.

- Afwikkeling van banken en verzekeraars. De uitzondering geldt daarnaast als bij bepaalde financiële ondernemingen instrumenten uit de Wet op het financieel toezicht worden toegepast, zoals de overgang van de onderneming, de overbruggingsinstelling of de afsplitsing van activa.

Wat dit voor werknemers betekent

In faillissement zegt de curator de arbeidsovereenkomsten op, met toestemming van de rechter-commissaris en met een verkorte opzegtermijn op grond van de Faillissementswet. Het loon over de opzegtermijn en achterstallige aanspraken worden dan grotendeels overgenomen via de loongarantieregeling die het UWV uitvoert. Wie bij de doorstart een aanbod krijgt, sluit een nieuwe arbeidsovereenkomst, maar begint daarmee niet met een schone lei: zet de doorstarter het werk voort, dan geldt hij al snel als opvolgend werkgever en tellen de eerdere contracten van rechtswege mee voor de keten van artikel 7:668a BW en voor de duur die de hoogte van de transitievergoeding van artikel 7:673 BW bepaalt. Een afspraak van partijen kan dat niet wegnemen.

In de praktijk

Een winkelketen gaat failliet en een concurrent neemt tien van de vijfentwintig filialen over. De medewerkers van die filialen gaan niet automatisch mee: de curator zegt hun contracten op en de koper doet aan een deel van hen een nieuw aanbod. Krijg je zo'n aanbod, kijk dan goed naar de aangeboden voorwaarden. Blijf je hetzelfde werk doen, dan is de koper al gauw opvolgend werkgever: een proeftijd mag dan niet worden afgesproken en een beding daarover is nietig, en je eerdere dienstjaren blijven van rechtswege meetellen.