← Terug 7:610b · Rechtsvermoeden over de omvang van de arbeidsduur Verder 7:611a · Scholing die de werkgever moet aanbieden →

Boek 7 Artikel 611 (7:611 BW)

Goed werkgeverschap en goed werknemerschap

Wettekst

De werkgever en de werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen.

Bron: wetten.overheid.nl — Burgerlijk Wetboek Boek 7, geactualiseerd op 22 juli 2026.

Toelichting

Een arbeidsovereenkomst is meer dan een ruil van uren tegen geld: mensen werken jarenlang samen en er doen zich voortdurend situaties voor waarover niets is afgesproken. Dit artikel geeft daarvoor de open norm. Werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen. Die norm werkt naar twee kanten en vult de arbeidsovereenkomst aan waar afspraken en wettekst zwijgen.

Wat de norm doet

De bepaling schept geen concrete lijst plichten, maar een maatstaf waaraan gedrag wordt getoetst. Zij kan verplichtingen toevoegen die niet in het contract staan, en zij kan het gebruik van een bevoegdheid begrenzen die er wel in staat. Een werkgever die formeel het recht heeft iemand over te plaatsen, kan dat recht niet op elke manier en op elk moment gebruiken; een werknemer die formeel niet verplicht is iets te doen, kan onder omstandigheden toch tot medewerking gehouden zijn.

Aan de kant van de werkgever

Van een goed werkgever wordt onder meer verwacht dat hij zorgvuldig omgaat met de belangen van de werknemer bij het nemen van besluiten, dat hij transparant is over wat hij verwacht, dat hij een werknemer die niet functioneert de kans geeft zich te verbeteren en dat hij geen misbruik maakt van het overwicht dat hij nu eenmaal heeft. Ook bij het aandragen van wijzigingen in de arbeidsvoorwaarden speelt de norm: een voorstel moet redelijk zijn, gezien de omstandigheden waarin het wordt gedaan.

Aan de kant van de werknemer

Van een goed werknemer wordt verwacht dat hij redelijke instructies opvolgt, dat hij zorgvuldig omgaat met wat hem is toevertrouwd, dat hij zich niet onnodig schadelijk uitlaat over zijn werkgever en dat hij meewerkt aan redelijke voorstellen wanneer de omstandigheden zijn veranderd. De norm is dus geen eenrichtingsverkeer; zij bindt beide partijen, ook al is de feitelijke machtsverhouding ongelijk.

Waar de norm haar grens vindt

Deze bepaling is in de eerste plaats een aanvulling. Waar de wet een specifieke regel geeft — over loon bij ziekte, over de opzegtermijn, over de gronden voor ontslag — is die regel leidend en schuift de open norm haar niet zomaar opzij. Absoluut is dat niet: goed werkgeverschap is de arbeidsrechtelijke vorm van redelijkheid en billijkheid, zodat toepassing van een geldende regel in uitzonderlijke gevallen naar die maatstaven onaanvaardbaar kan zijn en dan achterwege blijft. Ook kan de norm zelfstandig verplichtingen voor de werkgever scheppen wanneer een bijzondere regeling op het geval juist niet van toepassing is. Voor het overige komt zij tot leven in de ruimte die de specifieke regels laten, en juist in het arbeidsrecht is die ruimte groot.

Een geval uit de praktijk. Een werkgever wil de werktijden ingrijpend wijzigen wegens een reorganisatie. Hij kan dat niet eenzijdig doorvoeren zonder de belangen van de werknemer te wegen, en hij moet met een voorstel komen dat gezien de omstandigheden redelijk is. De werknemer op zijn beurt kan een redelijk voorstel niet zonder goede reden afwijzen. Blijft een van beiden onredelijk, dan is dit artikel de grondslag om daar iets van te vinden.

In de praktijk

  • Twee kanten. De norm bindt werkgever en werknemer allebei.
  • Vul de leemtes. Zij werkt vooral waar contract en wet geen antwoord geven.
  • Leg voorstellen vast. Bij een discussie over redelijkheid telt wat er is aangeboden en waarom.
Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

  1. Goed werkgeverschap als zelfstandige grondslag

    Hoge Raad · 2001-01-12 · ECLI:NL:HR:2001:AA9434

    Een werknemer raakte zwaargewond bij een verkeersongeval met een bedrijfsbusje dat hij zelf bestuurde. Als bestuurder kon hij geen beroep doen op de aansprakelijkheidsverzekering, terwijl zijn mee-inzittende collega's dat wel konden. De Hoge Raad bevestigt dat een werkgever onder omstandigheden toch aansprakelijk kan zijn voor de schade van zijn werknemer, ook als niet is voldaan aan de eisen van de bijzondere aansprakelijkheidsbepaling voor arbeidsongevallen. Goed werkgeverschap vormt daarmee een zelfstandige grondslag voor vergoeding van schade die de werknemer in verband met zijn werk lijdt.

  2. Hoe zwaar weegt gelijk loon voor gelijk werk?

    Hoge Raad · 2004-01-30 · ECLI:NL:HR:2004:AM2312

    Vliegers die van een dochtermaatschappij naar de moedermaatschappij overstapten, vonden dat zij voor gelijk werk gelijk beloond moesten worden en dat hun opgebouwde senioriteit moest meetellen. De Hoge Raad verwerpt hun beroep. Het beginsel dat gelijke arbeid in gelijke omstandigheden gelijk moet worden beloond is niet doorslaggevend, maar telt mee naast de overige omstandigheden van het geval. De rechter moet bovendien terughoudend toetsen: ongelijke beloning is pas ontoelaatbaar als zij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.

  3. Moet een werknemer een wijzigingsvoorstel aanvaarden?

    Hoge Raad · 2008-07-11 · ECLI:NL:HR:2008:BD1847

    Na een overname wilde de werkgever de functie van een werknemer wijzigen; die weigerde en vorderde doorbetaling van loon. De Hoge Raad zet de maatstaf uiteen: eerst moet worden onderzocht of de werkgever als goed werkgever aanleiding kon vinden tot een voorstel tot wijziging van de arbeidsvoorwaarden en of dat voorstel redelijk is, waarbij alle omstandigheden van het geval meetellen. Pas daarna is aan de orde of aanvaarding in redelijkheid van de werknemer kan worden gevergd. Het is dus niet zo dat de werknemer alleen mag weigeren als aanvaarding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

  4. Verzekeringsplicht bij deelname aan het verkeer

    Hoge Raad · 2008-12-12 · ECLI:NL:HR:2008:BD3129

    Een thuiszorgmedewerkster kreeg tijdens haar werk een eenzijdig ongeval op de fiets en liep letsel op. De Hoge Raad oordeelt dat op de werkgever, naast zijn gewone zorgplicht, de verplichting rust zorg te dragen voor een behoorlijke verzekering van werknemers die in de uitoefening van hun werkzaamheden aan het verkeer deelnemen. Daarbij mag geen onderscheid worden gemaakt tussen werknemers die als bestuurder van een motorvoertuig, als fietser of als voetganger bij een ongeval betrokken raken.

  5. Waar houdt de verzekeringsplicht op?

    Hoge Raad · 2011-11-11 · ECLI:NL:HR:2011:BR5215

    Een postbezorgster gleed tijdens haar ronde uit op een plek met ijzel en liep letsel op. De Hoge Raad trekt een grens: de uit goed werkgeverschap voortvloeiende verzekeringsplicht geldt alleen voor ongevallen die samenhangen met deelname aan het wegverkeer. Struikelen of uitglijden is naar zijn aard geen bijzonder, aan het wegverkeer verbonden risico, zodat daarvoor in het algemeen geen verdergaande bescherming bestaat. Een algemene verzekeringsplicht voor alle arbeidsongevallen zou zich niet verdragen met het wettelijke stelsel van werkgeversaansprakelijkheid.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

← Terug 7:610b · Rechtsvermoeden over de omvang van de arbeidsduur Verder 7:611a · Scholing die de werkgever moet aanbieden →