Artikel 7:129f BW: Terugbetaling zodra de lener daartoe in staat is

Partijen kunnen afspreken dat er wordt terugbetaald wanneer de lener daartoe in staat zal zijn. Zo'n afspraak is geldig, maar zij levert een probleem op: wie stelt vast wanneer dat moment is aangebroken? Dit artikel geeft het antwoord. De rechter kan, gelet op de omstandigheden, het tijdstip van opeisbaarheid nader bepalen.

Voor wie geldt dit

De bepaling hoort bij de titel over geldlening en geldt wanneer is overeengekomen dat de lener de geleende geldsom terugbetaalt wanneer hij daartoe in staat zal zijn.

Wat de rechter doet

De wettekst spreekt van het 'nader bepalen' van het tijdstip van opeisbaarheid. Partijen hebben dat tijdstip open gelaten door het te koppelen aan de financiële mogelijkheden van de lener; de rechter vult die open plek in met een concreet moment. Hij kijkt daarbij naar de omstandigheden: de inkomens- en vermogenspositie van de lener, wat partijen bij het sluiten voor ogen stond, hoe lang de lening al loopt, en of er zicht is op verbetering. Dat kan ertoe leiden dat hij een datum in de toekomst kiest.

Het verschil met een gewone opeising

Bij een lening zonder afgesproken terugbetaaldatum kan de uitlener zelf opeisen; de lener heeft dan zes weken om te betalen. Bij deze afspraak ligt dat anders: de uitlener kan niet eenzijdig beslissen dat het moment daar is, want de voorwaarde ziet juist op de situatie van de lener. Komen partijen er samen niet uit, dan is de gang naar de rechter de aangewezen weg.

Voorbeeld: iemand leent zijn zwager een bedrag voor de start van een onderneming, met de afspraak dat wordt terugbetaald als het bedrijf loopt. Vijf jaar later draait de onderneming redelijk, maar er komt niets terug. De uitlener kan dan aan de rechter vragen een moment van opeisbaarheid vast te stellen, waarbij de rechter naar de werkelijke situatie van het bedrijf en van de zwager kijkt.

In de praktijk

Komt het tot een geschil, dan is van belang wat de situatie van de lener laat zien: inkomen, lasten, bezittingen en vooruitzichten. De rechter bepaalt het tijdstip naar gelang van de omstandigheden.