Boek 7 Artikel 616 (7:616 BW)

Dit is de kortste en tegelijk meest fundamentele verplichting van de werkgever: hij moet de werknemer zijn loon op de bepaalde tijd betalen. Loon is de tegenprestatie voor de arbeid, en het moment van betaling is geen detail maar onderdeel van de afspraak. Een werknemer heeft zijn loon nodig op het moment waarop hij het verwacht; te laat betalen is dus een echte tekortkoming en niet slechts een administratieve slordigheid.

Wat de bepaalde tijd is

De bepaalde tijd volgt uit de arbeidsovereenkomst, uit een toepasselijke collectieve arbeidsovereenkomst of uit wat binnen het bedrijf gebruikelijk is: de laatste werkdag van de maand, een vaste datum, wekelijks. De wet vult die afspraak niet alleen aan, zij begrenst haar ook: artikel 7:623 BW bepaalt dat loon dat in geld naar tijdruimte is vastgesteld na afloop van het berekeningstijdvak wordt betaald, en dat het tijdvak voor betaling ten minste een week en ten hoogste een maand duurt. Verlenging kan alleen schriftelijk en tot de bovengrens die dat artikel noemt, en een beding dat daarvan afwijkt kan alleen de werknemer vernietigen. De betaaltermijn is dus geen vrije afspraak, en de werkgever kan het moment ook niet naar eigen inzicht opschuiven omdat het hem beter uitkomt.

Wat de werknemer kan doen bij te laat betalen

Blijft betaling uit, dan kan de werknemer zijn loon opeisen. De wet geeft hem daarbij extra drukmiddelen die verderop in deze afdeling staan: een wettelijke verhoging bij vertraging in de betaling en de gewone wettelijke rente. Daarnaast kan aanhoudend niet betalen zo ernstig zijn dat het een dringende reden oplevert waarop de werknemer zelf de arbeidsovereenkomst kan beëindigen, of een grond om de kantonrechter te vragen de overeenkomst te ontbinden.

Wat de werknemer beter niet doet

Zelf het werk neerleggen omdat er niet is betaald, is riskanter dan het lijkt. Het arbeidsrecht kent eigen regels over opschorting en over de gevolgen van het niet verrichten van arbeid. Wie eerst schriftelijk aanmaant, een redelijke termijn stelt en het bewijs van zijn gewerkte uren op orde heeft, staat sterker dan wie zonder aankondiging wegblijft. Bij een faillissement van de werkgever bestaat bovendien een aparte regeling voor het overnemen van loonbetaling door het UWV.

Wie er nog meer kan worden aangesproken

Wordt het werk verricht in het kader van een keten van opdrachten, aanneming of wegvervoer, dan staat de werkgever niet alleen. De artikelen 7:616a en 7:616b BW maken ook opdrachtgevers en andere partijen in die keten aansprakelijk voor het loon, onder de voorwaarden die daar staan. Voor werknemers in sectoren waar veel wordt uitbesteed, is dat vaak de enige manier om hun geld daadwerkelijk te krijgen.

Neem het volgende geval. Iemand wordt normaal op de vijfentwintigste van de maand betaald. Deze maand blijft het bedrag uit en na twee weken is er nog niets. Hij stuurt een schriftelijke aanmaning met een korte termijn en vermeldt dat hij aanspraak maakt op de wettelijke verhoging en rente. Blijft betaling ook daarna uit, dan kan hij zijn vordering aan de kantonrechter voorleggen, en in een keten desnoods de opdrachtgever aanspreken.

In de praktijk

• Leg de afspraak vast. Bij een geschil telt wat er over de betaaldatum is overeengekomen.
• Maan schriftelijk aan. De wettelijke rente loopt vanaf de gemiste betaaldag; de verhoging wegens vertraging pas wanneer het loon op de derde werkdag daarna nog niet is voldaan, en de rechter kan die verhoging matigen. Een aanmaning is drukmiddel en bewijs, geen voorwaarde.
• Kijk verder dan de werkgever. In een keten kunnen ook anderen aansprakelijk zijn voor het loon.